ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਂਵ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਜਾਂ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਦੀਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਦੇ ਨਾਸਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਵਧੇਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਰ ਪਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਸਦਾ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹਰੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪੀੜ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਨਾਰਦਨ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੁੱਧ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਵੈਰੀ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਮਲੇਛਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਐ ਸੁਭਾਗਾ, ਹੁਣ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਮਕ ਦੋ-ਸੌ-ਬਵੰਜਾ ਚੈਪਟਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਜੈਮੀਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਵਿਆਸ, ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਰਿਆਯੋਗ ਦੀ ਸਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਕਰਿਆਯੋਗ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਮਿਲੇ, ਗਿਆਨੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਰਿਆਯੋਗ ਅਤੇ ਧਿਆਨਯੋਗ ਦੋਵੇਂ ਯੋਗ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਿਆਯੋਗ ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜਾਤੀ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਜ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ, ਅਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ—ਅਮਲਕੀ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਭਕਤੀ, ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ—ਇਹ ਕਰਿਆਯੋਗ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਿਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੈਮੀਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਗ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਗੰਗਾ ਦੀ ਕੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ? ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ? ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਜਾਤੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ, ਧਾਤਰੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ? ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਹ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜਾਤੀ! ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ। ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜੇ ਕੋਈ 'ਗੰਗਾ' ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਾਪ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਂ ਰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਹਰ ਥਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ: ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ-ਸਾਗਰ ਸੰਧੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵ-ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਮਨੁੱਖ, ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਕੀੜਾ—ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣੋ; ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਨੋਭਦ੍ਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਵੰਸ਼ੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੇਮਪ੍ਰਭਾ ਸੀ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ-ਭਕਤ, ਵੱਡੀ ਸੁਭਾਗਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਜਜ਼ੀਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਹ ਬੋਲਿਆ: ਮਨੋਭਦ੍ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੰਤਰੀਓ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਮੈਂ ਰੱਖੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਯਾਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਯਾਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਚਿਤ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਕੀਤੀ; ਪਰ ਇਹ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖੋਹ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਔਰਤ, ਸਾਰੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਪਰ ਉਮਰ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਯੋਗਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹਦੇ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣ। ਧਰਤੀ ਇੱਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮੁਕਤ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਰਵੋਤਮ ਭਲਾ ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਕਰਿਆਯੋਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ, ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।