ਇਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਉੱਤਮ ਧਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਤਾਮੇ ਦੇ ਪਤਰੇ 'ਤੇ ਘੀ ਦੇ ਘੜੇ ਸਮੇਤ ਦੀਪ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਮੈਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੀਪ-ਮੰਤ੍ਰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਘੀ, ਖੀਰ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਉਣੇ, ਪੂਰੀ ਰਾਜ਼-ਸਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਪਲੰਗ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬੱਛਾ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਵਸ ਲਾਗੇ, ਦੋਸਤਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੀਪ-ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਸਮਾਪਤੀ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮਾਰੋਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫੇਰ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰ-ਉਤਰਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਸਾਲ ਭਰ ਦੀਪ-ਵ੍ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੀ, ਸਾਲ-ਭਰ ਦੀਪ-ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਲ-ਭਰ ਦੀਪ-ਵ੍ਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਂ, ਜਮੀਨ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜੋ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਦੀਪ-ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੀਪ-ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕ, ਅਥਾਹ ਧਨ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੀਪ-ਦਾਨ ਨਾਲ, ਭਾਗ, ਵਿਸ਼ੁਧ ਅਤੇ ਅਸੀਮ ਗਿਆਨ, ਵਧੀਆ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵੈਭਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਦੀਪ-ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤ੍ਰ, ਪਰਪੌਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਵੰਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਗਿਆਨ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਸੌਵਰਭ, ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਗਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਪਤੀ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤ੍ਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਵਿੱਛੋੜਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੀਪ-ਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ। ਦੀਪ-ਦਾਨ ਨਾਲ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਡਰਪੋਕ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦੀਪ-ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਚਨ ਵਾਂਗ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ। ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਚ੍ਰ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਤਪਾਂ ਦਾ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਲ-ਭਰ ਦੀਪ-ਵ੍ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਹਰੀ ਲਈ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਦੀ ਭੇਟ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਧਨਵਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਾਲ-ਭਰ ਦੀਪ-ਵ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਜਨਮ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਦੀਪ ਦੀ ਬੱਤੀ ਬਣਦੇ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਉੱਚਤਮ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਾਤਾਰ ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਤੇ ਬੱਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੀਪ ਬੁਝਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਦੂਜੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ, ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਤੇਲ ਮੰਗ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਦੀਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਦੀਪ ਜਲਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ, ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਦੀਪ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਤਟ ਤੇ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਸਿੱਧ-ਆਸ਼ਰਮ; ਉਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਪਿਲਾ, ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ, ਗਰੀਬ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤਰੀਯਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਭਿਖ ਮੰਗ ਕੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀਪ ਜਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਤੇਲ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੀਪ ਜਲਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਕਪਿਲਾ ਨੇ, ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿੱਲੀ, ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਚੂਹਿਆਂ ਲਈ ਆਉਂਦੀ, ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਚੂਹੇ ਖਾਏ—ਜੋ ਤੇਲ ਲੈਣ ਜਾਂ ਬੱਤੀ ਚੁੱਕਣ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਬਿੱਲੀ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੂਹੇ ਖਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਉਹ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ, ਭਜਨ ਗਾਉਂਦਾ ਤੇ ਨੱਚਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅਧੀ ਰਾਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਨੀਂਦ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬਿੱਲੀ, ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਆ ਜਾਂਦੀ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਰ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਭੇਟ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਚੂਹਾ ਵੇਖਦੀ, ਜੋ ਤੇਲ ਪੀਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਬੱਤੀ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਆਦਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਦ ਦੀਪ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਿੱਲੀ ਉੱਡ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੂਹਾ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ, ਬੱਤੀ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੀਪ ਵੱਡੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਜਲ ਉਠਦਾ ਹੈ।