ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਦੁੱਘਰ ਕੰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹੀ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ—ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਔਖਾ ਕਾਰਜ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਤ ਜਾਨਕੀ ਜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਉਚੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਰਨੀ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਤੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੋਹਣੀਏ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ—ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤ—ਇਹ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਬੁਲਾਵੇ 'ਤੇ, ਤੇ ਉਹ ਸੱਚੀ ਧਰਮ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਸੁਖਦਾਤਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਸਮਝੋ; ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਰਚਦੇ, ਸੰਭਾਲਦੇ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ ਧਨੀਆਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਬੜੀ ਪੂੰਜੀ ਵਾਲੇ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਜਾਸੂਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਸੁਣਦਾ ਸੀ, "ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਨ ਨੂੰ ਸੁਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ..." ਦੂਜਾ ਜਾਸੂਸ, ਹੋਰ ਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਰਾਮਭਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ। ਇੱਕ ਔਰਤ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਚੂੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਝੰਕਾਰਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਜਾਪ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। "ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਲਦੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਪਿਆਰੇ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ, ਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ?"—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਲ ਲਾਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਹਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਸੋਹਣੀਏ, ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਗਈ; ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਹਾਰਦਾ ਨਹੀਂ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਮਧੁਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਤੀ ਨੇ ਜੂਏ ਦੇ ਪਾਸੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੋ ਗਈ, ਨਵੀਂ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਹਾਰ ਗਈ; ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਕਦੇ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਗਲ-ਮਿਲਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਸੂਸ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਛੇਵਾਂ ਜਾਸੂਸ, ਧੋਬੀ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਧੋਬੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਲੱਤ ਮਾਰੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟ ਕੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਘਰ ਤੋਂ ਜਾ, ਜਿਸ ਘਰ ਤੂੰ ਦਿਨ ਬਿਤਾਇਆ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ।" ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਘਰ ਆਈ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੋ।" ਪਰ ਧੋਬੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਰਾਮ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ, ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਰਾਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਧਰਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ, ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।" ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਰਾਮ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ, ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ, ਰੱਖਿਆ—ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਸੂਸ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਯਾਦ ਕੀਤੀ: "ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ।" ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ-ਚਿੱਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੰਜ ਜਾਸੂਸ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਸਨ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਅਕਸਰ ਆਹ ਭਰਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਜੋ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ: "ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ-ਯੋਗ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ: "ਇਹ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੋ; ਜੋ ਮੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਨਾ ਦੱਸੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਘਰ ਗਏ ਤੇ ਸੋ ਗਏ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ; ਸਵੇਰੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ। ਸਵੇਰੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਰਘੁਨਾਥ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਦੇ, ਨਮਨ ਕਰਨ ਆਏ, ਤੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਤਰੀ ਰੱਖੀ, ਤੇ ਭਰਤ-ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਚੌਰੀਆਂ ਫੜੀਆਂ। ਉੱਥੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ, ਅਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਨਿਆਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਛੇ ਜਾਸੂਸ, ਸਜ-ਧਜ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਨਮਨ ਕਰਨ ਆਏ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਨਿੱਜੀ ਕਮਰਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਇਕੱਲੇ, ਰਾਜਾ ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਜੇਤੂ ਜਾਸੂਸੋ!" "ਲੋਕ ਮੇਰੇ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਲੋਕ ਸਾਡੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਜਾਸੂਸ ਆਖਦੇ: "ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਮਰਦ-ਤੈ ਮਹਿਲਾ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਸੁਣੀ ਹੈ।