ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸੀਤਾ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਜਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਤੁਹਾਡਾ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।” ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਲੋਚ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਬੜੀ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੁੱਛੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਸੱਚ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਨਾਥ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਲੋਚ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਵਰਗੀਆਂ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਰਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਥ।” “ਤੁਾਡੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਅਨੇਕ ਸੁਖ ਉਪਭੋਗ ਕੀਤੇ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕਰਾਂ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ, ਅਨਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਦੇ ਮੋਤੀ ਤੇ ਗਹਣੇ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਨ ਭਾਵਣੀਆਂ ਵਰਦਾਨ ਦਿਣ, ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਲੋਚ ਹੈ। ਪਿਆਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।” ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਤੂੰ ਬੜੀ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਜਾਨਕੀ। ਸਵੇਰੇ ਤੂੰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਸਕੇਂਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਈਂ।” ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ, “ਸਵੇਰੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਵੇਖੋਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਰਾਤ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤਚਰ ਭੇਜੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਣ। ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਅੱਧੀ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਉਹ ਗੁਪਤਚਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਮਾ ਭਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਧਨਵਾਨ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਦੀਵਾ ਜਲ ਰਿਹਾ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਠਹਿਰ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਣ ਲੱਗੇ। ਉਥੇ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਔਰਤ, ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, “ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ, ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਪੀ ਲੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਰਸ ਭਰਿਆ ਦੁੱਧ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਇਹ ਦੁੱਧ ਤੈਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲੂ, ਪੁੱਤ। ਰਾਮ, ਜੋ ਇਸ ਨਗਰੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਇਸ ਨਗਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਣ। ਜਦ ਮੁੜ ਜਨਮ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੂ? ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਦੁੱਧ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੀ ਲੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਰੱਖ ਲੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।” ਇਹ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਭਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਗੁਪਤਚਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਵੱਡੇ ਘਰ ਵਿਚ ਗਏ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਇਕ ਹੋਰ ਗੁਪਤਚਰ ਇਕ ਹੋਰ ਸੋਹਣੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਥੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣਨ ਲਈ ਰੁਕਿਆ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਲ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਪਾਨ ਚਬਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਕੰਫ਼ਰ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ, “ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਹੀ ਲੱਗਦੇ ਹੋ—ਅਤਿ ਸੋਹਣੇ, ਨਰਮ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚੌੜਾ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਸੀਨਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਹੀ ਜਾਪਦੇ ਹੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਪਤੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਸੁਣ ਪਿਆਰੀ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਧਰਮਵਤੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਹੀ ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਰਾਮ ਕਿੱਥੇ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਣਮੁੱਲੀ ਅਤੇ ਨਿਕੰਮਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਰਾਮ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੀੜੀ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਹੀਰਾ ਹਨ; ਮੈਂ ਤਿੱਪੀ, ਉਹ ਹਾਥੀ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿੰਘ ਹਨ; ਮੈਂ ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਖਰਗੋਸ਼, ਉਹ ਗੰਗਾ ਜਿਹੜੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਰਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲੇ ਦਾ ਪਾਣੀ। ਉਹ ਮੈਰੂ ਪਰਬਤ, ਮੈਂ ਗੁੰਜਾ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਢੇਰ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੱਗੀ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਠੋਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਐਸਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਂਦਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚੰਬ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਕੰਨੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਤਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪਤੀ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਹੋਰ ਪਤੀ, ਜੋ ਦੂਜੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਮਹਿਮਾ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਘਰ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਚੰਦਨੀ ਨਾਲ ਵਿਛੋਣਾ ਸਜਾਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਲਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ, “ਪਤੀ ਜੀ, ਇਸ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਹੋਰ ਲੇਪ ਲਾ ਕੇ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੁਖ ਮਾਣੋ। ਸਿਰਫ ਤੁਸੀਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਹੀ ਇਹ ਸੁਖ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਹੜੇ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਮੋੜਦੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਣੋ। ਮੇਰੀ ਵਰਗੀ ਨਾਰੀ, ਇਹ ਚੰਦਨ ਜੋ ਤਪਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਵਿਛੋਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਰਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਪੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਜਾਂ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਭਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮੀ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਜੋ ਦੂਜੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਮਹਿਮਾ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਔਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਵੀਣਾ ਵਜਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, “ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਗਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਰਾਖੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਗੁਪਤਚਰ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਦੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ।