ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸੀ ਨੇ, ਖ਼ਰਾਬ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਲਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੂੰਝ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਅਸਲੀ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੋਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਆਪਣੇ ਦਾਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਭੁੱਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਸੁਗਰੀਵ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਧਵਜ, ਨੀਲਰਤਨ – ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਮਹਾਨ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਅਗੇ ਹਨ – ਸੁਬਾਹੁ, ਵਿਮਲ ਅਤੇ ਸੁਮਦਾ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਦਾਸ ਹੈ, ਉਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੁਰਥਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵੀਰ, ਇਥੇ ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਛਰ ਵਰਗਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦਯਾਲੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਕੋਲ ਜਾ।" "ਆਪਣੀ ਸਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਜੋ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦੂਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ: 'ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਲਦੀ ਦਿਖਾ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।' 'ਹੇ ਦੂਤ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਹਨੂਮਾਨ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਯਜਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ।' 'ਜੇ ਮੈਂ ਮਨ, ਬੋਲ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਵਰੂਪ ਵਿਖਾਵੇਗਾ।' 'ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧੇ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਲੈਣ।' 'ਤੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ। ਯੋਧੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ; ਮੈਂ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।' 'ਉਹ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗਾ। ਵੱਡੀ ਸਵਾਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਉਸ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨਾ ਦੇ।'" ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੀਰ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਾ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਥਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਓਹੋ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਅੰਗਦ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰਥਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਜੰਗ ਦੇ ਡੋਲਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਤੁਰਹੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏਆਂ ਦੀ ਖੜਕ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਘੰਘਰਾਹਟ ਅਤੇ ਸੂਰਨਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੋਰ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਛਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਜੋਧਿਆਂ ਨੇ, ਜੰਗ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਡਰਪੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢੀਆਂ। ਐਸੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਸੁਰਥਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਐਸਾ ਲਗਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਸੰਖਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਅਤੇ ਜੈਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਰਾਜਾ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਦੱਸ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਲਵਾਨ ਜੋਧੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਸ਼ਕਲ ਆਦਿ, ਜੋ ਹਰ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਸਮੀਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰੇ।" ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਵਜ਼ੀਰ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਸਭ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਕਲ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਜੋਧੇ, ਜੋ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ 'ਚ ਆ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਫੜ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਪੁਸ਼ਕਲ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਨੇ ਮਹਾਨ ਜੋਧੇ ਚੰਪਕਾ ਨਾਲ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਕੁਸ਼ਧਵਜ, ਜੋ ਜਨਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਮੋਹਕਾ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ; ਵਿਮਲਾ ਨੇ ਰਿਪੁੰજય ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸੁਬਾਹੁਕ ਨੇ ਦੁਰਵਾਰਾ ਨਾਲ ਟਕਰ ਲਾਈ। ਪ੍ਰਤਾਪੀਨ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇ ਸੀ, ਨੇ ਬਲਮੋਦ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ; ਅੰਗਦ ਨੇ ਹਰਿਅਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਨੀਲਰਤਨ ਨੇ ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਨਾਲ ਟਕਰ ਲਾਈ, ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਦੇਵ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ; ਉਗ੍ਰਾਸ਼ਵ, ਜੋ ਬਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਨੇ ਅਸੁਤਾਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੋਧੇ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਹਰ ਅਸਤਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ, ਵੱਡੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਸੁਰਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਜੰਗ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਹਤਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਇਥੇ, ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਚੰਪਕਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ? ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਲੜ—ਤੂੰ ਭੱਜਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ? ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਵੇਂਗਾ? ਆ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰ, ਮੈਂ ਹਰ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੰਪਕਾ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇੱਥੇ, ਜੰਗ ਨਾਮ ਜਾਂ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਪਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਤੇ ਬਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਰਾਘਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿੱਘ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਵੀ ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਰਾਮਦਾਸ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਰਾਮ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ; ਰਾਮ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਚਾਵੇਗਾ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਮੈਂ ਸੁਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਹੈ।