ਸਾਰੇ ਰਾਜਕਾਜ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਹ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਚੱਟਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਬੋਲੇ, "ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੋਗੇ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਘੇਰਾ ਕੌਣ ਤੋੜਿਆ? ਇਥੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਲਿਆ ਹੈ?" ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬੜੀ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁੰਡਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਰਾਜਾ ਸੁਰਥਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਵਾਂਗ ਰਾਮ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਧਰਮਕਰਮ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਹੈ।" ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਥੇ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਪੁੰਨ ਯੋਧੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੇ ਰਾਮ ਦਾ ਘੋੜਾ ਉਸ ਨੇ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧੀਏ? ਉਹ ਤਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਈ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।" ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, "ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਕਿਸੇ ਚੁਸਤ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਭੇਜੋ। ਉਹ ਜਾਂ ਗੱਲ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਏਗਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਘੋੜਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਯਜਨ ਲਈ ਯੋਗ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਸੁਰਥਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਾ, ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਚਾਹੇ ਰਾਮ ਦਾ ਘੋੜਾ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਵੋ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਰਾਮ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ।" ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਨੇ "ਓਮ" ਆਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸੁਰਥਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤુલਸੀ ਦੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ, ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਨਰਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ? ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅੰਗਦ ਨੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ! ਮੈਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਜਾਣੋ। ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੁਝ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਤੇ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਪਕੜ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਉਹ ਘੋੜਾ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਕੋਲ ਆਓ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੋ, ਤੇ ਘੋੜਾ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਓ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇਂਗਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਯਜਨਯੋਗ ਘੋੜਾ ਲੈ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ?" ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਿਆ, ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਾਸ! ਮੈਂ ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਜੇ ਰਾਮ ਖੁਦ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਘੋੜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੂਰਾ ਰਾਜ, ਘਰ, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਇਹੀ ਤਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵੀ। ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੜਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ, ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਮ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਹੋਰ ਬਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵਾਂਗਾ।" ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅੰਗਦ ਨੇ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਬੜੀ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਤੂੰ ਮੂਰਖਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਤੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਉਲਟਾ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" "ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਲਵਣ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਵੈਰੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤੇ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਕਿ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" "ਉਸ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਭਰਾ ਪੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਬਲ ਵੇਖਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਯਸ਼, ਜਾਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।" "ਹਨੂਮਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਤੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅਨੇਕ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੇਂਗਾ।