ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਮਾ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਦੇ ਅਧਿਆਇ 'ਵਾਮਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾ' ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਚਰਿਤਰ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਗਿਆਨੀ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਯਵਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਯਦੁ ਵੰਸ਼ੀ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਯਵਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਆਇਆ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਚੇ-ਕੁਚੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਜੇਤ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਮੰਨ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਜਰਾਸੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਆਰਕਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਪਿਆਰ ਵੱਸ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾ-ਭਵਨ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਬੈਰਿਲ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਆਸਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਭਾ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਛੱਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਸਭਾ-ਭਵਨ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਗਰਸੇਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰੈਵਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਸਭ ਮੰਗਲ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਰੇਵਤੀ ਸੀ। ਰਾਮਾ ਨੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਰੇਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਭੀਸ਼ਮਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮੀ ਵੀ ਸੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਰੁਕਮਣੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਮੰਗਲ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੁਕਮਣੀ ਬਣੀ; ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਹੋਰ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਸਾਥੀ ਰਹੀ। ਹਿਰਣ੍ਯਾਖ੍ਸ਼ ਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਤੇ ਦੰਤਵਕ੍ਰ ਬਣੇ। ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਚੇਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਬਲੀ ਸੀ। ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨਾਲ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਪਰ ਸੋਹਣੀ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤ ਸੀ। ਰੁਕਮਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਵਚਨਬੱਧ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤੀ ਮੰਨਦੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਰੁਕਮੀ, ਦੋਵੇਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨਾਲ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੁਰੰਤ ਦੁਆਰਕਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਸਨਮਾਨ ਪਾਇਆ ਤੇ ਚੁਪਚਾਪ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਥ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਭਰ ਲਿਆ। ਮਹਾਨ ਸਾਰਥੀ ਦਰੂਕਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਪਰਮਪੁਰਖ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਦਰਭ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਭ ਰਾਜੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਆਦਿ, ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਗਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਦੁರ್ಗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਗਈ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਮਹਾਬਲੀ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਚੁਸਤਾਈ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਰਥ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਆਦਿ ਰਾਜੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਰੁਕਮੀ ਸਮੇਤ, ਚਾਰਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਭੱਜੇ। ਬਲਭਦਰ (ਬਲਰਾਮ), ਜੋ ਮਹਾਬਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਹਥਵਾਂ ਹਲ ਤੇ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਲ ਤੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਹਲ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਹਾਥੀ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚੋਟ ਵਰਗੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਸਭ ਦੇ ਸਿਰ ਚਿਰ ਗਏ, ਰਕਤ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਬਲਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਰਥ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਡਰ ਅਤੇ ਭਯ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਏ ਤੇ ਭੱਜ ਪਏ, ਪਰ ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਤਦ ਗੋਵਿੰਦ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਖੇਡਦੇ-ਖੇਡਦੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਰੁਕਮੀ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਸਾਰਥੀ, ਰਥ, ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਰੁਕਮੀ ਨੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।