ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਇਸ ਧਰਮ ਦੇ ਉਲਟ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਵਸਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਧਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਭੀ ਮੰਦ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸਿਰਫ਼ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਇੰਝ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸੁਰਥਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਯਮ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਉਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸੁਰਥਾ ਨੂੰ—ਜੋ ਹਰਿ ਦਾ ਸੇਵਕ ਸੀ—ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਸੀ, ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਹਰਿ ਦਾ ਉੱਤਮ ਨਾਮ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਵਰਗੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਤੇ ਪਾਣੀ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਘਰ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਓ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਹਰ ਪਗ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹੱਸ ਪਿਆ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੰਦ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਹੱਥ ਤਾਲੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਹੱਸ ਕਿਉਂ ਰਹੇ ਹੋ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ—ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਹੱਸਣ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਰਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ।' ਪਰ ਹਰਿ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ? ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਰਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।" "ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰ ਆਦਿਕ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਸੋ ਸੌ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾਈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਸਤਯ ਲੋਕ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।" "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਰੁਤ ਆਦਿ, ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ—ਉਹ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਯਜਨ ਆਦਿਕ ਕਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਜੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕਰਮ ਨਾ ਦੱਸ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਨਾਸਵੰਤ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਜਾ।" "ਇੰਦਰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਡਿੱਗ ਪਵੇਗਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਡਿੱਗੇਗਾ; ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦੇ।" "ਧ੍ਰੁਵ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਮ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ—ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਡਿੱਗਦੇ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਯਮ ਦੂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਣਗੇ ਤੇ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦੇਣਗੇ।" "ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੇ ਲਾਠੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ, ਹੇ ਨੀਚ! ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।" ਜਦ ਰਾਜਾ ਸੁਰਥਾ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਉਸਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਯਮ, ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਤ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਹਰਿ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਮੰਗ ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" "ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭਟਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਹਿਲਿਆ ਨਹੀਂ।" ਤਦ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਯਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਵੇਖ, ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਦਿਓ।" "ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲ ਲਵਾਂ; ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ।" ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹਿਆ ਹੈ, ਰਘੁਪਤੀ ਰਾਮ ਸਭ ਪੂਰਾ ਕਰਨਗੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਿਆ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਸੇਵਕ ਸੀ, ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਘੋੜਾ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਰਘੁਨਾਥ ਦਾ ਅਸ਼ਵ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ, ਹਰ ਥਾਂ ਤਿਆਰ ਰਹੋ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਬਲੀ ਯੋਧੇ ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ—ਚੰਪਕ, ਮੋਹਕ, ਰਿਪੁੰਜਯ, ਅਤਿਦੁਰਵਾਰ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਬਲਮੋਦਕ, ਹਰਿਅਕ੍ਸ਼, ਸਹਦੇਵ, ਭੂਰੀਦੇਵ, ਤੇ ਸੁਤਾਪਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸੋਹਣਾ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਥ ਮੰਗਵਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਚੰਗੇ, ਸੁੰਦਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਥ ਜੋਤਣ ਲਈ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਪੂਰੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਭਾ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਯਜਨ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਘੋੜਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?" ਤਦ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਯੋਧੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਹੇ ਵੀਰ; ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।