ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੈਰ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਮਰਕਟ ਹੋਏ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, “ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ,” ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕਮੰਡਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਪੈਰ ਨੂੰ ਕਮੰਡਲ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਇਆ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਅਖੂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰ ਵਜੋਂ ਡਿੱਗਿਆ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਧਤਾ ਲਈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵਗਿਆ—ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਵਜੋਂ, ਫਿਰ ਆਲਕਨੰਦਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਕਸ਼ੁਭਦਰਾ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਆਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਆਨੰਦਮਈ ਹੈ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ, ਤ੍ਰਿਸ੍ਰੋਤਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉਹ ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਹੇਠਾਂ ਭੋਗਵਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਗੰਗਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ੁਧਤਾ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਜਾਂ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ “ਗੰਗਾ! ਗੰਗਾ!” ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੋਜਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ, ਉੱਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਗੌਤਮ ਨੇ, ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਮੰਗਿਆ। ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਦੀ, ਗੰਗਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਤੀ। ਗੌਤਮ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਗੌਤਮੀ ਹੋਈ; ਭਗੀਰਥ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀ ਜਾਣ ਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਯਣ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੂੰ—ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ—ਰਸਾਤਲ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਾਨਵ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਵੀ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ, ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸੰਸਾਰ ਬਲੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਬਲੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਵਿਘਟਨ ਤੱਕ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ, ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਮਹੇਂਦਰ (ਇੰਦ੍ਰ), ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਣੂ, ਹਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਵਾਮਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਵਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਵਾਮਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਵਾਦ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦੋਂ ਬੁਧਿਮਾਨ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਯਵਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਉਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਯਵਨ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ, ਜੋ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਆਇਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਉਸ ਮੰਦੇ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਬਚੀ ਕੁਚੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨ ਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦਵਾਰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਥੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਨੀਲਮ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਵ੍ਯ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਹਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੈਵਤ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣ ਸਨ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਰੇਵਤੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਰੇਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਸ਼ਚੀ ਵਿਚ। ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਭੀਸ਼ਮਕ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਰੁਕਮਾ ਆਦਿ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਰੁਕਮਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿਚ ਉਹ ਸੀਤਾ ਸੀ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਉਹ ਰੁਕਮਿਨੀ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਹੋਰ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਾਥੀ ਹੈ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਅਤੇ ਦੰਤਵਕ੍ਰਾ ਬਣੇ। ਚੇਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਵੱਲੀ, ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨਾਲ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਰੁਕਮਿਨੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ; ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਵਿਚ ਅਟਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ, ਕੁਆਰੀ ਰੁਕਮਿਨੀ ਨੇ ਕਈ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਦੇ ਇਹ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ ਪਵਿੱਤਰ ਪੜਾਅ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਗੰਗਾ, ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਪਿਆਰ, ਸ਼ੁਧਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਦੈਵ ਯਾਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।