ਰਾਘਵ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੈਨਿਕ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਸਮੇਤ ਲੜਾਈ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਉੱਚੀ ਕਰ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਖੜੇ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਕਲ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪੁਸ਼ਕਲ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਗੱਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਉੱਚੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਤੂੰ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ, ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਲੜਨ ਆ ਗਿਆ? ਇਹ ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਦਾ ਬਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ। ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੀ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਆਇਆ ਹੈਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?” ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੋਲ ਕਿੰਨਾ ਬਲ ਹੈ, ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ? ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਅਟਲ ਰਾਹ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਵਾਨਰ ਰਾਜ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਮਨ ਨਾ ਘਬਰਾਏ।” “ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅਟਲ ਰਾਹ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਜੋ ਵੀ, ਅਟਲ ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਪਾਸ ਚਲਾ ਜਾ; ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਵਾਂਗਾ।” ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਇਹ ਡੋਲ੍ਹ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਮੁੜ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਲਦਬਾਜੀ ਨਾ ਕਰ; ਉਹ ਦਾਨੀ ਹੈ, ਸ਼ਰਨ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਬਲ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਤੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈਂ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਬੁੱਢਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ; ਕਈਆਂ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਿੰਮਤ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” “ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਖੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਇਥੇ ਸੋਮ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ, ਪੁਸ਼ਕਲ; ਤੂੰ ਹੋਰ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।” ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲਿਆ ਹੈ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਪਰ ਰਾਮ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।” “ਜਿਥੇ ਵੀ ਰਾਮ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲ ਤੇ ਅਚਲ—ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਹੋਰ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰ; ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜ।” ਇਹ ਹੌਂਸਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਵੀਰਸਿੰਘ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਲਕਸ਼ਮੀਨਿਧਿ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਭਾਂਗਦ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਇਕੱਲਾ-ਇੱਕਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜੁਟ ਗਿਆ। ਸੁਮਦਾ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਬਲਮਿੱਤਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਫੜਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀਆ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ-ਇੱਕਲ ਜੰਗ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਕਲ, ਜੋ ਜੰਗ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੇ, ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਵੀਰਮਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆ, ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਲਾ ਜਾ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨਾ ਕਰ।” “ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਦੇ।” “ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ; ਪਰ ਹੁਣ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।” “ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਅਚੇਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਉਮਰਦਾਰ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ। ਪਰ, ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਵੱਡੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਉਮਰ ਵਿੱਚ।” “ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਉੱਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਚੇਤ ਕੀਤਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਢਾਹ ਦਿਆਂਗਾ।” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਯਤਨ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਹੁ; ਕੋਈ ਵੀ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ।” ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਹੱਸਿਆ, ਪਰ ਮੁੜ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀਹ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ, ਉਹ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਰਤੀ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੁਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਾਰਿਆ। ਪੁਸ਼ਕਲ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਵਾਰਿਆ; ਉਹ ਤੀਰ ਉੱਥੇ ਟਿਕ ਗਏ ਤੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੀਰੋ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਤੀਰ ਮਾਰੇ; ਉਹ ਤੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਖੂਨ ਪੀ ਗਏ।