ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਲਈ ਜੋ ਘੋੜਾ ਛੱਡਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਘੋੜਾ—ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ—ਵਾਪਸ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਵਿਰਮਣੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਰਮਣੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਕੰਮ ਦੀ ਵਧਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਚੋਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਯੋਗ ਮੰਨਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਜਮਾਈ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ—ਜੋ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਜੂੜੀ ਵਾਲੇ, ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ, ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਹਨ। ਵਿਰਮਣੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕਰਤਬ ਨੂੰ ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ਵਾਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਮਾ ਦਾ ਯਜਨ-ਘੋੜਾ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹੈ, ਆਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ—ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਰਾਮਾ ਦਾ ਯਜਨ-ਘੋੜਾ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਪਰ ਇੱਥੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਰਾਮਾ ਦੇ ਕੰਵਲ-ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਵੱਡਾ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ; ਜੇ ਮੈਂ ਰਾਖੀ ਕਰਾਂ ਵੀ, ਉਹ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਘੋੜਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਦੇ ਜੋੜੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ।" ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਰਮਣੀ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਵਲ-ਪੈਰ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸ਼ੂਰਤਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਯਜਨ-ਘੋੜਾ ਫੜਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।" "ਆਪਣੀ ਸ਼ੂਰਤਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—even ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਕੇ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਲਿਆ, ਘੋੜਾ ਫੜ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਰਾਮਾ ਰਾਜਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੋ।" "ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਡਰ ਕਰ, ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਝੁਕ ਜਾਣ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਡਰਪੋਕ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਰਾਜਾ, ਆਮ ਆਦਮੀ ਵਾਂਗ ਝੁਕ ਗਿਆ, ਡਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।'" "ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਆਉਣੀ ਹੈ, ਫ਼ਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ।" ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਚੂੜ ਨੇ ਹਸਦੇ ਹੋਏ, ਗੰਭੀਰ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਤਿੰਤੀ-ਤੀਨ ਕ੍ਰੋੜ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਰਾਖਾ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਘੋੜਾ ਕੌਣ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਜੇ ਰਾਮਾ ਖੁਦ ਆਵੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਸਵਰੂਪ ਦਿਖਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਝੁਕ ਜਾਂਗਾ। ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ। ਹੋਰ ਯੋਧੇ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।" "ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਜੰਗ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਰਾਖੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਜਬਰ ਨਾਲ ਘੋੜਾ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਚੰਦ੍ਰਚੂੜ ਦੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਗੁਪਤਚਰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮਾ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। "ਘੋੜਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਕੌਣ ਲੈ ਗਿਆ? ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ? ਕੌਣ ਘੋੜਾ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਯਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਵੇਗਾ?" ਰਘੁ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਗੁਪਤਚਰ, ਉਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਘੋੜਾ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਘੋੜਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ?" ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਲੱਭ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸੀਂ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ; ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਐਸਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ? ਘੋੜਾ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ? ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਲੈ ਲਿਆ, ਉਸ ਰਾਜਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?" ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ, ਇਹ ਦੇਵਪੁਰ ਹੈ, ਜੋ ਖੁਦ ਦੇਵ ਨੇ ਬਣਾਈ; ਕੈਲਾਸਾ ਵਾਂਗ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਖੀ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ ਵਿਰਮਣੀ ਰਾਜਾ, ਵੱਡਾ ਯੋਧਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵਿੱਚ।" "ਇੱਥੇ, ਨਾਸਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਹੋਇਆ; ਚੰਦ੍ਰਚੂੜ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਪੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਹੋਵੇਗੀ; ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ਵਾਨ ਫੌਜ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਫੌਜ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕਰਕੇ, ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਮੁਨਿ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਉਠਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਮਧੁਰ-ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਿੱਤੀ। ਸਵਾਗਤ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਤੁਰ ਬੋਲ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।