ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਚਿੰਤਤ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਘੋੜਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ? ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ?" ਇਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਫਿਰ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਘੋੜਾ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।" ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਜਲਦੀ ਉਥੇ ਜਾਓ ਤੇ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ; ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ!" ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਘੋੜਾ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਨਾਇਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੋੜਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਭੇਜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਕਿਹੜਾ ਉਹ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵੇਗਾ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ? ਇਹ ਦੱਸੋ।" ਰਾਜਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਤਮ ਮੰਤਰੀ ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੁਸ਼ਕਲ ਵੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਜਾਓ ਤੇ ਘੋੜਾ ਜ਼ਰੂਰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਇਹ ਘੋੜਾ ਲਿਆਉਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।" ਸ਼ੇਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਨੁਮਾਨ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਅਸੰਖ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭ ਤੇ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਘੋੜਾ ਵیکھਿਆ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਟੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ, ਸੁੰਦਰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਨਾਰੀਆਂ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਲਾਡੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸੋਫੇ ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਆਪਣੀ ਮਾਲਕਣ ਨੂੰ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, "ਇਹ ਜਵਾਨ ਹਨ, ਹੇਠਲੇ ਕਦ ਦੇ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲੇ-ਪੋਸ਼ੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਭੋਜਨ ਹੋਣਗੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਮਿੱਠਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਤਮ ਲਾਡੀ ਹਲਕਾ ਹੱਸਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਭੌਂਵਾਂ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਨਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਜਣੇ, ਜੋ ਕਵਚ ਤੇ ਮਗਜ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਸ਼ੌਰਤ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਗ੍ਰੇਸਫੁਲ ਨਾਰੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਸਾਰੀਆਂ ਉਤਮ, ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਰੀਆਂ, ਆਦਰ-ਪੂਰਵਕ ਨਮਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰਤਨ-ਮੁਕੁਟ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਾਡੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਰਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋ?" "ਇਹ ਮੇਰਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਘੋੜਾ ਕਿਸ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਯਕ-ਪੂਛ ਦੀ ਚਮਚਾ ਨਾਲ ਝਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਟੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ, ਦੱਸੋ।" ਸ਼ੇਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੋਹਕ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਡਰ ਰਹਿਤ, ਹਲਕਾ ਹੱਸਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਾਣਕ ਹੈ।" "ਇਹ ਰਾਮਭਦ੍ਰ ਦਾ ਘੋੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਸਾਡਾ ਘੋੜਾ ਛੱਡੋ, ਹੇ ਉਤਮ ਲਾਡੀ, ਇਹ ਕਿਉਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?" "ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ; ਜੇ ਰੋਕੇ ਜਾਵਾਂ, ਅਸੀਂ ਘੋੜਾ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਤਮ ਲਾਡੀ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜੀ, ਹੱਸਦਿਆਂ ਤੇ ਚਤੁਰ ਵਚਨ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇਹ ਘੋੜਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਉਠੀ ਹੋਈ।" "ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਸ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਦਾ ਘੋੜਾ ਹੜਪ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ।" "ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਨਿਮਰਤਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਉਤਮ ਘੋੜਾ; ਰਾਮ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੇ।" "ਤੁਸੀਂ ਮਨੁੱਖ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵਰ ਮੰਗੋ ਜੋ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ।" "ਤਾਂ ਜੋ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਮੇਰੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਸਾਰੀ ਲਾਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਉਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਵਰ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ: ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਰਘੁਨਾਯਕ ਸਾਡਾ ਮਾਲਕ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਕ ਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਬਣੇ ਰਹੀਏ।" ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਾਡੀ, ਹੱਸਦਿਆਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹੋ।" "ਹੁਣ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਅਪਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ; ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਸੱਚ ਹੋਵੇ।" "ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਤੁਹਾਡਾ ਘੋੜਾ ਹੜਪ ਲੈਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਹਨੁਮਾਨ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਘੋੜਾ ਲੱਭਣ ਤੇ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਨੋਖੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਕ ਲਾਡੀ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ, ਉੱਚਾ ਵਰ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ।