ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੋਮਲ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਅੱਜ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਈ ਹੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਪਾਪਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਜਦੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਤਨ, ਰਾਮ, ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਰਣਯਕ ਮਧੁਰ ਮਿਸਕਾਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਰਾਜਨ! ਜਿਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਅਰਣਯਕ ਨੇ ਆਗਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਯਜ੍ਯ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੱਲ ਹਾਸੇ ਜੋਗ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੂਰਖ, ਜਿਹੜਾ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹੀ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਪਾਪ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਡਰ ਕੇ ਲੁਕਣ ਲਈ ਥਾਂ ਲੱਭਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣ ਲਏ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਵੇਂ ਪਾਪ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਸ ਪੁਰਖ ਲਈ ਜੋ ਤੇਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਕਾਲਜੁਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਸੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਮੋਹਕ ਨਾਮ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਾਪ ਉਸ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ, ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨ ਮੁਕਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, "ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ! ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ!" ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੇਸ਼ਨਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਥੇ ਇਕ ਅਨੋਖੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਹੇ ਵਾਤਸਿਆਯਨ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ! ਸੁਣੋ, ਭਲਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਐਸਾ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਿਆ? ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੀ ਖੇਮ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।'" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵੇਦ ਸਦਾ ਲੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।" ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਕ ਤੇਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉਥੋਂ ਉੱਡ ਕੇ ਰਘੁਨਾਯਕ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਮੋक्ष ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਡੋਲ ਅਤੇ ਵੀਣਾ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਅੱਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਬੜੀ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਤਪੋਧੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, "ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਖ ਲਿਆ।" ਫਿਰ, ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਤਸਿਆਯਨ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੇਸ਼ਨਾਗ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਨਾਗਰਾਜ! ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।'" "ਰਿਸ਼ੀ ਅਰਣਯਕ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਗਿਆਤਾ ਸਨ, ਉਹ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਸਵੰਤ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਘੋੜਾ ਕਿਥੇ ਗਿਆ, ਕੌਣ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਰਾਮਨਾਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ?" "ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਰੂਪ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਵਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।" ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੇਸ਼ਨਾਗ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਕਹਿਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸੇਸ਼ਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣਦੇ ਹੋ, ਫਿਰ ਵੀ ਨਵੇਂ ਵਾਂਗ ਉਤਸੁਕ ਹੋ।" "ਫਿਰ, ਉਹ ਅਸ਼੍ਵ (ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਘੋੜਾ), ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁੰਦਰ ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਚੌਕੀਦਾਰ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਉਸਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗਿਆ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਗਏ।" "ਉਹ ਘੋੜਾ, ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਟਟੀ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਰੇਵਾ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਧਾਰ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਚਾਨਕ, ਉਹ ਰਾਮ ਦਾ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਮਹਾਵੀਰ ਯੋਧੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।" ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਇਹ ਘੋੜਾ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਕੇ ਆਵਾਂ? ਕੌਣ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵੇਗਾ?" ਜਦ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਸਭ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਸੀ, ਗੰਭੀਰ ਬੋਲ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਰਘੁਨਾਥ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਟਟੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਘੋੜਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?