ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿਤੇ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅਮਰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੇ ਵਰ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਰਿ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵਿਗ੍ਰਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਭੋਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨਰਸਿੰਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯਜਨਾਂ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਰੀ ਦੀ ਨਿਤਿਆ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੇਹੜੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਰਸਿੰਹ, ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਨਰਸਿੰਹ ਪ੍ਰਕਟੀ' ਨਾਮਕ, ਉੱਤਰਾ ਕਾਂਡ ਦੇ, ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਵਾਦ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ੨੩੮ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਉੱਤੇ, ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਚਲ ਵਿਣੁ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਅਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਦੀ ਛਾਪ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਪੂਰਨਮਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਰੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਦੇਹ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਨੇਊ, ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ, ਦੰਡ ਆਦਿ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ—'ਆਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ!'। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—'ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਲੀ ਦਾ ਯਜਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।' 'ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਵਰਗ ਲੌਟਾ ਦਿਓ।' ਇੱਥੇ, ਹਰਿ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ, ਜੋ ਅੱਠ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਿਣੁ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਬਲੀ ਨੇ, ਸਹੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ—'ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?' 'ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਏ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਚਾਹੋ ਮੰਗੋ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਦੇਵਾਂਗਾ।' ਤਦ, ਹਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—'ਹੇ ਦੈਤਿਆ ਰਾਜੇ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।' 'ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਯਜਨ-ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪਗ ਧਰਤੀ ਦਿਓ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।' 'ਭਾਵੇਂ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਧਰਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਵਰਗਾ ਕੁਝ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਧਰਤੀ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਿੰਦਾ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪੁੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।' 'ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪਗ ਧਰਤੀ ਦਿਓ। ਇਸ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹਿਚਕਿਚਾਹਟ ਨਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ। ਇਹ ਦਾਨ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਲੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ—'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਉਸ ਨੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਉਸ਼ਨਾਸ (ਸ਼ੁਕਰਾਚਾਰਜ) ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ—'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਨਾ ਦੇਵੀਂ।' ਸ਼ੁਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—'ਇਹ ਵਿਣੁ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਧਰਤੀ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੈ, ਠੱਗੀ ਨਾਲ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਨਾ ਦਿਓ। ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇ ਦਿਓ।' ਤਦ, ਬਲੀ ਹੱਸ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ—'ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਆਜ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਿਣੁ ਆਪ ਆਏ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਦੇਣੀਆਂ ਪੈਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਦੇਵਾਂਗਾ।' 'ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।' ਫਿਰ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਲੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਤ ਧਰਤੀ, ਜਲ ਦੇ ਕੇ, ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਘੁੰਮ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬਲੀ ਮੁੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ—'ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਲੈ ਲਵੋ।' ਫਿਰ, ਵਿਣੁ ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—'ਆਜ, ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਮਾਪਾਂਗਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕਰਮ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸੌ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਈ।