ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਪਤਝੜੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਟਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਬਿਜਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਇਲਾਹੀ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਤੇ ਕੰਗਣ ਸਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਬਾਂਹਾਂ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਟਵૃਖ ਦੇ ਫਲਦਾਇਕ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਚਾਰ ਨਰਮ ਤੇ ਇਲਾਹੀ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇ ਜੈਫਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲਾਲ-ਚਟਕਦੇ ਸਨ। ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚੱਕਰ ਉੱਚੇ ਕਰਕੇ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਵਰਦਾਨ ਤੇ ਅਭੈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮਨੁੱਖ-ਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚਲੇ ਕੁੰਡਲ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਾਰ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਤੇ ਕੰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਅਦਭੁਤ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਰਸਿੰਹ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਜੂ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਨਾਥ ਨੂੰ ਇਲਾਹੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਭਰੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਸੁਗੰਧਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨਰਸਿੰਹ ਦੀ ਇਲਾਹੀ ਦੀਵੇ ਤੇ ਨੈਵੇਦਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਥ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ— —ਸਭ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਹੋਣ ਤੇ, ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ— —ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ। ਮੁੜ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਭੋਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਸਭ ਨਿਡਰ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਂਦੈਤਿਆ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਚਲਾਇਆ। ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ। ਨਰਸਿੰਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਈ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਿਆਂ— —ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਨਿਤ ਆਵਾਸ, ਜੋ ਕਿ ਯੋਗੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਕਥਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ— —ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਏ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਰਸਿੰਹ, ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਹੈ; ਹੁਣ, ਏ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਬਾਕੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਾ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, 'ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ' ਵਾਲਾ ਦੋ ਸੌ ਅਠੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਪੰਜਵੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਪੰਜਵੀਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਵਾਮਨ (ਗੁਣਵੰਤ, ਅਚਲ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਉਹ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਵੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਹਰ ਅੰਗ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਸੀ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਨੇਊ, ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ, ਦੰਡ ਆਦਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਗੂਪਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਵਾਮਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਤਦੋਂ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ, ਬਲੀ ਦਾ ਯਜਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਮੰਗ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਵਰਗ ਲੌਟਾ ਦਿਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹਰੀ ਬਲੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਤੇ ਅੱਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਪ ਆਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਲੈ ਕੇ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਭਾਵੁਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਅਸਤੀਤਵ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲਈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰਜਾਮੰਦੀ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਏ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਜਲਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ—ਆਖੋ, ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ।" ਤਦੋਂ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਮਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਗ-ਵੇਦਿਕਾ ਕੋਲੋਂ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੇ ਮਾਣ-ਦੇਣ ਵਾਲੇ।" "ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਜੋ ਰਾਜਾ ਕਿਸੇ ਨਿਰਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਚਤਮ ਪੁਣ੍ਯ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।" "ਧਰਤੀ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਿਓ; ਇਸ ਛੋਟੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਵਿਚ ਹਿਚਕਿਚਾਓ ਨਾ। ਇਹ ਦਾਨ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਵਾਂਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਨੇ ਐਸਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਉਸ਼ਨਾਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਨਾ ਦੇ।