ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਛਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਪਟੀ ਰਾਛਸ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, "ਬੰਦਰ, ਤੂੰ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ; ਜੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਖੜਾ ਰਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਿੰਦ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਨੁਕਲੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਹ ਆਉਂਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੂਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਦ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਰਾਛਸ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਥੱਪੜਾਂ ਮਾਰੇ। ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਥੱਪੜਾਂ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਪਿਆ ਰਾਛਸ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਐਸੀ ਮਾਇਆ ਰਚੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ। ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਘਣੀ ਹਨੇਰੀ ਛਾ ਗਈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਨਾ ਰਹੀ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਇਸ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਪੱਥਰ ਯੋਧਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੀ, ਬੱਦਲ ਗੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਪੁੱਸ, ਲਹੂ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਕੁਝ ਦੇ ਕੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਰਕੀਆਂ ਵੀ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੰਗੇ, ਵਿਅੰਗ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਰਾਛਸ ਦਿਸ਼ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਚਿਹਰੇ ਭਿਆਨਕ–ਇਹ ਸਭ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਹਿਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਡਰ ਅਤੇ ਹੜਬੜਾਹਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜਣ ਦੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਵਿੱਪਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਲਏ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੋਹ-ਭ੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਸਤਰ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਚਕਰ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਬੱਦਲ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਲੰਘ ਗਏ, ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਠੰਢੀ ਪੈ ਗਈ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਿਮਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਛਸ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, 'ਕੱਟੋ! ਛਿੱਡੋ!' ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਹਲਚਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੰਖੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੱਖਾਂ ਤੀਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਰਥ ਹੁਣ ਉੱਚਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅੰਗ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਤੇ ਸਰੀਰ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰਾਛਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਲਏ ਤੇ ਗੱਜ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਤੀਰ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੁਕਲੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਤੀਰ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ, ਜੋ ਵਾਯੁਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸ਼ੂਲ ਅਸਤਰ ਦੇ ਧਾਰੀ ਸੀ, ਉਹ ਅਸਤਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਰਾਛਸਾਂ ਉੱਤੇ ਛੱਡਿਆ। ਉਸ ਅਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਰਾਛਸ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਭਾਂਤਿ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਦਿਸਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਦੇਖ, ਰਾਛਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤਰ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ। ਤਦ, ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਛਸ, ਖੱਪਰਾਂ ਤੇ ਛੁਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਲਹੂ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਜੀਵ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਲਹੂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਰੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਸਤਰ ਸਭ ਨੂੰ ਘੇਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਨਾਰਾਇਣ ਅਸਤਰ ਛੱਡਦੇ ਹੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੀਵ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਛਸ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਤ ਦੇ ਯੋਧਾ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਨੁਕਲਾ, ਡਰਾਉਣਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜਿਆ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਜਦ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਲੈ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਅਰਧਚੰਦ੍ਰਾਕਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟੀ ਗਈ ਤਾਂ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮਰ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਜਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ! ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਬਚਾਏਗਾ?" ਇਹ ਕਹਿ ਰਹਿਆਂ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਚੁਸਤਾਈ ਨਾਲ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ, ਕੰਨਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਛਸ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਇੱਕ ਉਸਤਰਾ-ਧਾਰੀ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਅਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਸ ਰਾਛਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਰਾਛਸ ਬਚ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਨੇਤਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਲੈ ਆਏ। ਫਿਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੀਣਾ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਵਾਹ-ਵਾਹਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਰਾਛਸਾਂ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਘੋੜਾ ਮੁੜ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਹ ਯੋਧੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਖਜਾਨਾ, ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਔਖਾ ਰਾਛਸ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਦਰਿਆ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਏ, ਸੂਰਜ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਤੇ ਨਿਰੀ ਨਿਰਮਲ ਹਵਾ ਚਲਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ, ਜੋ ਰਥਾਂ 'ਚ ਖੜੇ ਸਨ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡੇ ਭਾਗ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਰਾਛਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਅਕਾਸ਼ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।