ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖਦਾਈ ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਹਰੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਜੇ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ, ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਰਿਤੁਪਰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ। ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਗਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਨਾ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਰਿਤੁਪਰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ। ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਖੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਪਾਪ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਰਿਤੁਪਰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵੀ ਸੀ। ਰਿਤੁਪਰਨ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਆਇਆ?” “ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਆਖਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਆਪਣੇ ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ। ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗਾਂ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।” ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵ੍ਰਤ ਲਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਤਪਰ।" ਫਿਰ, ਗਾਂ ਮਾਤਾ ਸੁਰਭੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅੱਖੋ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿਆਂ।” ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਭਗਤ ਹੋਵੇ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਵੇ।” ਦਇਆਵਾਨ ਕਾਮਧੇਨੂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਸੇਵਕ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵਤਸਾ ਰੱਖਿਆ। ਸਤ੍ਯਵੰਤ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਪੂਰਾ ਉਸਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਖੁਦ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਧਰਮੀ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਪੁੰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਐਸੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਜੋ ਰਘੁਨਾਥ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਯਮਰਾਜ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।” “ਆਠਵੇਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਟੁਲਸੀ ਨਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਮਾਲਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪੂਜਨੀਯ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ! ਜੋ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਧੋ ਜਾਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਜਦ ਤੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਘੋੜਾ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਹੁਕਮ ਕਰ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ।” ਫਿਰ ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਉਹ ਅਨੇਕ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ।” ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਘੋੜਾ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਥਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਆਇਆ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਜਾਓ, ਪਤਾ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ ਘੋੜਾ ਕਿਸਦਾ ਹੈ।” ਉਹ ਆ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਦਾ ਘੋੜਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰਾਖੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੋ ਅੱਖਰੀ, ਸੁਹਾਵਣੇ ‘ਰਾਮ’ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ, ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਆਵਾਜ਼ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਈ। “ਰਾਮ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਪਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਸਦਾ ਘੋੜਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਭਗਤ ਹਨ ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।