ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਡਾਲ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਭਾਰੀ-ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਉਸ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਦੈਤ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਤੇ ਹਰਿ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੈਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਉੱਤੇ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਦੈਤ ਤੁਰੰਤ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਉਸ ਦੈਤ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਨੁਕੀਲੀਆਂ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੈਤ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਹਰਿ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਢ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਲੰਬੀਆਂ ਆਂਤਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਪਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਆਗੂਪਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਆਹਿਸਤਾ-ਆਹਿਸਤਾ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਡਰ ਗਏ, ਤੇ ਉਸ ਅੱਗ ਵਰਗੇ, ਸਭ-ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਦਿਵਿਆ ਲੜੀ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕੀਤਾ—ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ, ਮ੍ਰਿਗ-ਨੈਨੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਾਸਕ। ਉਹ ਨਾਰਾਇਣੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਅਰਧਾਂਗੀਨੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵੀ ਸੂਕਤ ਦੇ ਜਾਪ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਸਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੇਵੀ ਓਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ—ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਿਅਕਤਾਂ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਲਾਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲੇ: "ਹੇ ਮਾਤਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਕਰੋ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿਉ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਰੋ।" ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।'" ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦੈਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੋਈ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ, ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਮਿਹਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਨਰਮ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਉਧਰ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ "ਵਿਜੈ! ਵਿਜੈ!" ਦੇ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਤੇਜ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ; ਇਹ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਜੋਤੀ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਂ ਤੱਕ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਜੋਤੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ।" ਹੁਣ ਉਹ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਮਾਣਾ ਅੰਬਰਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਬਿਜਲੀਆਂ ਵਰਗਾ ਤੇ ਸੁਭਾਗਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਤੇ ਚੂੜੀਆਂ, ਕਈ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਇੱਛਾ-ਵૃਖ ਦੇ ਫਲਦਾਰ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ। ਚਾਰ ਕੋਮਲ, ਦਿਵਿਆ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਲਾਟਸ ਵਰਗੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਜਬਾਕੁਸੁਮ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ, ਨਾਲ ਉਹ ਪਰਮ ਸੁਆਮੀ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੂਜੇ ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਵਰ ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੇਂਦਾ, ਨਰ-ਸਿੰਹ ਦੀ ਜੋਤੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਗਲਿਆਂ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦਾਂ ਤੇ ਚੂੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵਾਮ-ਭਾਗ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਏਕਤ੍ਰਿਤ, ਨਰ-ਸਿੰਹ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਰਸਿੰਹ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦੇ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਭਰੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ, ਗਹਣੇ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਦਿਵਿਆ ਦੀਵੇ ਤੇ ਭੋਗ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਰ-ਸਿੰਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿਤੇ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ— ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਬਿਨਾਸੀ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਵਰ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਨਰ-ਸਿੰਹ— ਉਥੋਂ ਗੁਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ਹੁਣ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵ—all ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਮਹਾ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਨਰ-ਸਿੰਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਕਈ ਯਜਨਾਂ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਕੇ— ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਨਿਤ ਆਵਾਸ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਕਥਾ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦੇ ਹਨ— ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਨਰਸਿੰਹ, ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਸੁਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ "ਨਰਸਿੰਹ ਪ੍ਰਗਟਿਆ" ਨਾਮਕ 238ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ 55,000 ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।