ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਰਥ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਯਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਾਪੀ ਜਨ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਜਨਕ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਛੁਹ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਸੁਖ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਜਲਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਠੰਢਕ ਬਣ ਗਈ; ਜਨਕ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਮਿਟ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਜਨ, ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ, "ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ! ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਾ ਜਾ। ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਮਿਹਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਜੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਨਰਕ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਵਰਗ ਹੈ।" ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨਰਕ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਉਥੇ, ਧਰਮ ਰਾਜ ਆਪ ਆਏ, ਜੋ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਜਨਕ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾਵਾਨ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਕਹੇ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਰਤਨ ਹੈਂ। ਇਹ ਨਰਕ ਪਾਪੀਆਂ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਹੱਤਿਆਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਚੁਗਲਖੋਰੀ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ, ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੋਸਤੀ ਵਿਚ ਧੋਖਾ ਕਰਦਾ, ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਮਨ, ਬਚਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਭਾਵੇਂ ਪਖੰਡ, ਵੈਰ ਜਾਂ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਹੀ—ਉਹ ਮੈਂ ਫਿਰ ਬਾਂਧ ਕੇ ਇੱਥੇ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਾਜੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਦੂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੱਕ ਵੀ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਖ ਮਾਣ।" ਧਰਮ ਰਾਜ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਇਹ ਜੀਵ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਰਕ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲ ਪਵਾਂਗਾ।" ਜਬਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਆਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲੋਹ ਦੇ ਕੜਾਹੇ ਵਿੱਚ ਸੜੇਗਾ। ਫਿਰ ਇਹ ਸੂਅਰ ਦੀ ਜੰਮਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿਜੜਾ ਬਣ ਕੇ ਜੰਮੇ। ਇਹ ਦੂਜਾ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੜਪਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸਾਲ ਤਪੇਗਾ। ਇਹ ਪਾਪੀ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੁੱਟ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਕੱਟ ਕੇ, ਪੀਵ ਅਤੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਭੁੱਖਾ ਮਹਿਮਾਨ ਆਇਆ, ਪਰ ਨਾ ਕੋਈ ਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਸ੍ਰਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤਪਦੀ ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ, ਜੋ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣਦਾ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਤੀਬਰ ਪੀੜਾ ਸਹੇਣ। ਇਹ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭਾਰੀ ਤਪਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਲੈਣਗੇ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੂੰ, ਪੁੰਨ ਰਾਸ਼ੀ, ਹੁਣ ਜਾ।" ਜਬਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪਾਪੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ ਰਾਜ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਭਗਤ ਜਨਕ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਅੰਸੂ ਲੈ ਕੇ ਬੋਲੇ, 'ਇਹਨਾਂ ਦੁਖੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਕਿੜਾ ਉਪਾਅ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਣ।'" ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਨ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਫਿਰ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲੇ? ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਇਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਛੁਟ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਪੁੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇ। ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਪੁੰਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਤੂੰ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ ਮਹਾਨ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਰਘੁਨਾਥ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦ ਤੂੰ 'ਰਾਮ, ਰਾਮ' ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ, ਉਸ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਣਗੇ।