ਸਤਰੁਘਨ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਹੀ ਤਿਆਰ ਰਹੋ—ਆਪਣੀ ਲੋਹੀ ਦੀ ਜੰਗੀ ਵਾਰ, ਤਲਵਾਰ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥ ਲੈ ਕੇ, ਅਸ਼ਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਓ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਸਤਰੁਘਨ ਵੱਲੋਂ ਸਮੂਚਿਤ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵੱਡੇ ਰਥੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਵਾਈ, ਜੋ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਤਰੁਘਨ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਸਤਰੁਘਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਅਸ਼ਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਸ਼ਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਪਿੱਟੀ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਘੋੜਾ ਖੱਬੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਕਈ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਸ਼ਵ ਗਿਆ, ਉਥਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵੀਰਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਸਨ, ਉਸ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜ ਲੈ ਕੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਧਨ ਜਾਂ ਲੋਕ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਸ਼ਵ ਤੇਜਸਪੁਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੀ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਤਰੁਘਨ, ਅਣਗਿਣਤ ਸੈਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਸ਼ਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਜਦ ਸਤਰੁਘਨ ਨੇ ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਿਲੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਅਖਾੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਮਹਾਤਮਾ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਵਗਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰੈਸਟਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰਸ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਦੀਆਂ ਅੱਗੀਆਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਤਰੁਘਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਮੰਤਰੀ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਮੰਤਰੀ ਜੀ, ਦੱਸੋ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?" ਸਤਰੁਘਨ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਨਾ, ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸੁਮਤੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮਾਲਿਕ ਜੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਭਗਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਰਵਣੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਵੀ, ਮੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਮੁਕਤ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਲਗਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਚਾ, ਯੱਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਕਰਤਾਵਾ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਰਤ ਕਰਕੇ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਿਤੰਭਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਧਰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਗਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਜਾਨੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਤਰੁਘਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਰਾਜਾ ਰਿਤੰਭਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਗਤ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?" "ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਵੈਸ਼ਣਵ ਭਗਤ ਦੀ ਕਥਾ। ਇਸ ਦੀ ਸਰਵਣੀ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕਥਾ ਦੀ ਮੂਲ ਜੜ੍ਹ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਰਿਤੰਭਰ ਰਾਜਾ, ਕਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਹੀਣ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ, ਭਾਗਾਂ ਕਰਕੇ, ਜਾਬਾਲੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਆਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਉਪਾਅ ਪੁੱਛਿਆ। ਰਿਤੰਭਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ-ਹੀਣ ਮਨੁੱਖ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼-ਲਾਈਨ ਚੱਲ ਸਕੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ—ਦਾਨ, ਵਰਤ, ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਯੱਗ—ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿਖਲਾਈਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। "ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ, ਮੂੰਹ, ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਜੇ ਗਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਮਨ-ਇੱਛਿਤ, ਧਰਮਯੁਕਤ ਇੱਛਾ ਜਲਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਿਤੰਭਰ, ਤੂੰ ਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੌ ਆਦਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤ ਨਾਲ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਸੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆਸੀ ਗਾਂ, ਜਾਂ ਮਹੀਨਾਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ, ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿਛਲੇ ਪੁੰਨ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਾਹ ਚਰਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਹਿੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਡਰਦੇ ਹੋਣ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਯਮਪੁਰੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵੱਢ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂ ਉੱਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹੋਣ, ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਮੇਰਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸਾਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਵੇਗਾ।'" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਧਰਮ-ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਜਨਕ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਸੀ।