ਜਦੋਂ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਥ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ, ਮੂੰਹ, ਛਾਤੀ, ਬਾਹਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਮਾਰੇ। ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਛਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜੇ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਮਾਰਿਆ। ਪੈਰ ਦੀ ਚੋਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਗਰਮ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਾਂਸ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਘੁਸ ਗਿਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਸੁਕੇਤੁ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਲਕਸ਼ਮੀਨਿਧਿ, ਦੋਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜ-ਧਜ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੁਵਰਾਜ ਦਮਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਐਸਾ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬਾਂਧ ਉੱਛਲਦੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਬੇਹੋਸ਼ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ: ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਚੋਟ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਚੰਦਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਮੰਡਪ ਵਿਚ, ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਅਗਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਿਰਨ ਦੀ ਸਿੰਗ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਾਇਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਵੀਣਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਮੈਨਕਾ ਵਰਗੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਵੇਦ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਾਘਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਰਸ ਦਿੰਦ ਵਾਲਾ, ਰਾਮ ਆਪ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਆਨਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਹੋਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਕੀ ਵੇਖਿਆ?" ਉੱਠ ਕੇ, ਉਹ ਪੈਦਲ ਹੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਕੇਤੁ ਅਤੇ ਅਸ਼ਚਰਜਕਾਰੀ ਦਮਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਮੇਰੇ ਧਰਮਯੁਕਤ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਯੁੱਧ ਨਾ ਕਰੋ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਨਾ ਆਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਰਾਮ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਸਭ ਕਾਰਣ ਤੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਹੈ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ, ਅਸੀਤੰਗ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।" "ਇਕ ਵਾਰੀ, ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਕਈ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਮੈਂ ਅਸੀਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਫਿਰ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਮੈਨੂੰ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।" "ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਜੋ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਦੇਵੀ ਜਾਨਕੀ, ਖੁਦ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੋਗੀ, ਉਸ ਦੁਆਰਾ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ, ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਗਰੁੜ ਧਵਜ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਰਾਮ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਹੈ? ਜਾਨਕੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਅਜਨਮਾ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਕੀ ਕਰਦਾ? ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਨਮ ਤੇ ਬੁੱਢਾਪੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀਤਾ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਲਟ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।'" "ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਵੇਂਗਾ ਤੇ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।" "ਫਿਰ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ; ਮੇਰੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ—" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਚੋਟ ਮਾਰੇਗਾ।" "ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇਗੀ—ਨਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪ ਵੇਖ ਲਿਆ।" "ਜਦ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਰਾਮ, ਪ੍ਰਭੂ, ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ।" "ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਸੋਹਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ; ਮੈਂ ਧਨ, ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਇਹ ਰਾਜ ਵੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਯਜਨ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਹੇ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਭੇਟ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।" ਸ਼ੇਸ਼ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼!" ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗੇ।" "ਇਹ ਘੋੜਾ ਉੱਥੇ ਲਿਆਉਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰ, ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।