ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਰਸਿੰਹਾ, ਪਰਵਤ ਮੇਰੂ ਵਾਂਗ, ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਉਥੇ ਸਿੰਘ-ਮਾਨਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ। ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਰਸਿੰਹਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਸੜ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਹਰਿ ਨੂੰ ਨਰਸਿੰਹਾ-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੈਕਾਰਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਰਸਿੰਹਾ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ, ਸਮੁੰਦਰ, ਮਹਾਦੀਪ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨ (ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੂ) ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਨੋ ਅਸ਼ਵਿਨ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਮੱਧ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ। ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਹਵਾ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ, ਜੀਭ 'ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਸ਼ਰਭ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ, ਗਲੇ 'ਤੇ ਪਰਵਤ ਮੇਰੂ, ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਰਵਤ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ, ਜੰਤੂ, ਮਨੁੱਖ, ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਨ, ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਧਰਤੀ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ 'ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਨਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ 'ਤੇ ਰੁੱਖ, ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਉਪਾਂਗ। ਅਦਿੱਤ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ 'ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੇ ਇਹ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਅਤੇ ਕੌਸਤੁਭ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ। ਉਹ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ, ਧਨੁਸ਼ ਸ਼ਾਰੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਹਰਿ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਠਹਿਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਨਰਸਿੰਹਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹ, ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਹਰਿ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਣਗਿਣਤ ਤਿਨਕੇ ਅੱਗ 'ਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ, ਨਰਸਿੰਹਾ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਖ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਰਸਿੰਹਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੂ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੰਘ-ਮਾਨਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਖ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ, ਨਰਸਿੰਹਾ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਵੇਖੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤੇ ਵਧਿਆ, ਪਰ ਨਰਸਿੰਹਾ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਹ ਨਾਲ ਉਸ ਤਲਵਾਰ-ਧਾਰੀ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਨਰਸਿੰਹਾ ਨੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੁੱਟ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਹਰਿ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਪਾਪ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਦੇ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਨਰਸਿੰਹਾ ਦੇ ਸਪর্শ ਨਾਲ, ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸਿੰਘ-ਮਾਨਵ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਨਾਲ, ਚੀਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਹਰਿ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਲੰਮੇ ਅੰਤਰਾਂ (ਆਂਤਾਂ) ਕੱਢ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗਲੇ 'ਚ ਪਾ ਲਈਆਂ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਮਹਾਤਮਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਆਹਿਸਾ-ਆਹਿਸਾ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਡਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਉਸ ਭਿਆਨਕ, ਸਭ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ—ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ, ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਨਾਰਾਇਣੀ, ਸਦਾ ਨਿਰਮਲ ਸਰੂਪ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮੰਗਲਮਈ—ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ ਸੁਕਤ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਅਨਾਦਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ—ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਹਰ ਗਹਨੇ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ। ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਦੇਵੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਸੁਆਮੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰੋ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੋ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਆਮੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।” ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੰਜ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ' ਕਿਹਾ। ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਰਿ, ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਰਿ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੁੱਟ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਦਇਆ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਨਰਮ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਵਿਜੈ! ਵਿਜੈ!' ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹਰਿ ਦੀ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਪਈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਅਦਭੁਤ ਚਮਕ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਰੂਪ, ਕਈ ਬਾਹਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਚਮਕ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਖਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਅਸੀਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਸੀ, ਨਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤੱਕ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।” ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੰਜ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਚਮਕ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ-ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ।