ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਪਰ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਜੜ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਗਏ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹੋ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਜਲਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਉਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸਾੜਿਆ; ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਸ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਰਕਟ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਹਰ ਵਾਰੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਬਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਜੋ ਸਾਰਥਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਸਿੱਧਾ ਦਿਖਾ।" "ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇਜ, ਗਿਆਨ, ਬਲ, ਅਤੇ ਵਿਰਤ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਿਮਾ ਹੈ।" ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਆਗਲੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਈਸ਼ਾਨਾ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਬ ਹੀ ਸਰਵਪ੍ਰਭੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਵੇ।" ਇਸ ਬਾਅਦ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗਾ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਰਾਏਣ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।" "ਸਰਬੱਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ, ਚੇਤਨ ਜਾਂ ਅਚੇਤਨ, ਸਭ ਦੀ ਰੂਪਤਾ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਤ੍ਰੈ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਉੱਚਤਮ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਸਧਾਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਜੋ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਜਨਾਰਦਨ—ਉਹ ਯੋਗੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਹੀਂ।" "ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਪਰ, ਉਹ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ—ਦੇਵ, ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ, ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ—ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੱਕ।" ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਡਾਂਟਣ ਲੱਗਾ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸਬੂਤ ਦੇ; ਕਈ ਵਚਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੈਤ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਮਹਲ ਦੇ ਪੀਲਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਪੀਲਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਦਿਖਾ, ਜੇ ਉਹ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ।" ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੈਤ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪੀਲਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਧੁੰਧਾ ਉਠਿਆ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਚੀਰਣ ਵਾਲੀ ਵਿਦਯੁਤ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਧੁੰਧੇ ਨਾਲ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਨ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੜ ਤੋਂ ਉਖੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਡਰ ਕੇ, ਦੈਤ ਭੱਜ ਗਏ, ਸਮਝਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਪੀਲਰ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗਾ ਧੁੰਧਾ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਵੱਡੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਤਾਰੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੰਜ ਸਿੰਘਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਨੁੱਖੀ ਆਕਾਰ ਦਾ, ਮੂੰਹ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਤੇ ਦੰਦ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ, ਜੀਭ ਲਪਲਪਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉਠੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਅੱਖਾਂ ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਲੈਸ। ਉਹ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਕਈ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਥੇ ਸਿੰਘ-ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ; ਉਸ ਭਿਆਨਕ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਰਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੈਤ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਸੜ ਗਈਆਂ, ਅੰਗ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ, ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਜੈ-ਘੋਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਨਾਰਦਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਨਰਸਿੰਘ ਦੀ ਦੇਹ 'ਤੇ, ਲੋਕ, ਸਮੁੰਦਰ, ਮਹਾਂਦਵੀਪ, ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨਰਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ, ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ। ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਹਵਾ; ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗ, ਜੀਭ 'ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ। ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਸ਼ਰਭ, ਤੇ ਮਹਾਂ ਸੱਪ; ਗਲੇ 'ਤੇ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ, ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ। ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵ, ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ; ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼, ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਧਰਤੀ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ 'ਤੇ ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਨਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ 'ਤੇ ਰੁੱਖ; ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ ਸਮੇਤ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੀ ਭਗਤੀ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।