ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਰਛੀਆਂ, ਭਾਲਿਆਂ ਤੇ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਵੀ ਹਰੀ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਅਘਾਤੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਟੱਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਜ੍ਰ। ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਜਦੇ, ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਖਰ ਜਾਂਦੇ। ਦੈਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਯੋਧਾ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਸਨੂੰ ਖਾ ਜਾਓ!" ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਉਹ ਸੱਪ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦੀਆਂ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ, ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗਰੁੜਧਵਜ ਦੇ ਭਗਤ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਡੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਸੱਪ ਵਾਯੁਭਕਸ਼ਕ ਬਣ ਗਏ। ਵੈਨਤੇਯ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਲਹੂ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹਾਥੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞੇ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਜਲਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਗਨਿ ਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਜਲ-ਸ਼ਯਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਗ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਐਸਾ ਭਿਆਨਕ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਇੰਝ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਮਾਰੂਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਭ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਅਘਾਤਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚੌਕ ਗਿਆ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਰਮਪਿਤਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਅੱਜ ਇਥੇ ਸਿੱਧੀ ਦਿਖਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਉਰਜਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਗਿਆਨ, ਬਲ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਪਰਮ ਰੂਪ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗਾ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨਾ ਤੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਘਾਤੀ ਅਤੇ ਅਜੇਤੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹਰਾਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਜੋ ਅਚੰਭੇ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਸੀ, ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਨੀਚਤਾ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਰਾਏਣ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ; ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ, ਚਲਤ ਜਾਂ ਅਚਲਤ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਚੇਤਨ ਜਾਂ ਅਚੇਤਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕਤਾ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਇਕ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਵਿਆਪਕਤਾ ਹੈ।" "ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰ ਤੇ ਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੀਲੀ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ—ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਨਾ ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਹੀਂ। ਜਨਾਰਦਨ ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਡਿੱਠ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ; ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ—ਦੇਵ, ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੱਕ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਡਾਂਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।" ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਇਥੇ ਸਿੱਧਾ ਸਬੂਤ ਦੇ; ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੈਤ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਦੇ ਸਤੰਭ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਜਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—'ਜੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ, ਇਸ ਸਤੰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿਖਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।'" ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਸਤੰਭ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ ਉੱਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਚੀਰਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਲੈ-ਵਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੀ। ਉਸ ਭਾਰੀ ਰੌਲੇ ਨਾਲ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਨ ਫਟ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਉਖੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੈਤ, ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਸਤੰਭ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।" ਉਸ ਨੇ ਐਸਾ ਭਿਆਨਕ ਨਾਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਘੜੀ ਹੋਵੇ; ਉਸ ਵੱਡੇ ਗੱਜ ਨਾਲ, ਤਾਰੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉੱਥੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਜੋਤਿ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਤੇ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਪੰਜ ਸਿੰਘਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਸਰੀਰ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੂੰਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਵੱਡੇ ਨਿਕਲੇ ਦੰਦ, ਜੀਭ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਠੀ ਤੇ ਲਪਲਪਾਉਂਦੀ। ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਧਧਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਅੱਖਾਂ ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੰਬੇ ਬਾਂਹ, ਹਰ ਇਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।