ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਚੂਤ ਵਿਅਕਤੀ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਆ ਰਹੇ ਸਨ—"ਬੰਨ੍ਹੋ! ਬੰਨ੍ਹੋ! ਖਾਓ! ਕੱਟੋ! ਝੋਕੇ! ਤੋੜੋ!"—ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਪਦਮਨਾਭ ਦੇ ਭਗਤ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤਿ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ ਕਿ, "ਇਹ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਮੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਨਾ ਸਹੇ; ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਯਮਦੂਤਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦਇਆਲੁ ਸਾਧੂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਪਾਪੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ, ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸ਼ਿਲਾ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਈ ਅਤੇ ਉਚਾਰਿਆ, "ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਏ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਓ; ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰੇ ਗਏ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਦੂਤ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਹ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ। ਉਹ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਲੋਹੀ ਜੰਜੀਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਗਏ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪੂਲਕ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਛੁਡਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਵੈਸ਼ਨਵ, ਜੋ ਪੂਜਨੀਯ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਇੰਨੀ ਅਧਰਮਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਇਸ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਫੜ ਰੱਖਿਆ ਹੈ?" ਯਮਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅਸੀਂ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਇਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਦੁਸ਼ਟ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਤੀਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ, ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰੁਝਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪਾਪੀ ਪੂਲਕ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਆਏ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਆ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆ?" ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਕੋਟੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਵੀ, ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ 'ਰਾਮ' ਨਾਮ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਰੂਈ ਨੂੰ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ, ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਲਾ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਜਾਂ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨਾਮ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਰੱਖੀ ਗਈ, ਰਾਮ ਨਾਮ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਬੜਾ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹਰ ਆਨੰਦ ਭੋਗ ਕੇ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜਗਤਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ ਇਹ ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਪੂਜਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੂਤ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਏ। ਯਮਦੂਤਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਭਗਤ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੂੰ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸੁਚਿੱਤ, ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੋਂ, ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਵਿਮਾਨ ਆਇਆ ਜੋ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਸੀ; ਉਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਆਨੰਦ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਚਿਵਾਢਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉੱਥੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਨੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਛੁਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਡਕੀ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੰਡਕੀ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੰਨ ਮੰਨਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਚਿਵਾਢਵ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਚੋਵੀ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਪੂਰਵਕ ਪੂਜਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਦਮ-ਕਦਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਥਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਗੁਰੂ ਜੀ, ਦੱਸੋ, ਨੀਲ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿੰਨਾ ਦੂਰ ਹੈ?" ਫਿਰ, ਰਤਨਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਥਾਂ ਨੀਲ ਪਹਾੜ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ, ਜਦ ਕਿ ਇਹ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ? ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਇਹ ਥਾਂ ਨੀਲ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਦੀ ਨਿਵਾਸੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਿਉਂ ਹੈ?'" "ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਥੇ ਭਿੱਲ ਲੋਕ ਵੀ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਸ ਰਸਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਗੰਡਕੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।