ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਵੱਡੇ ਗੁਪਤ ਤੱਤ ਹਨ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਵੈਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਜਨਮ ਵਾਲੀ, ਚਰਿਤਰਵਾਨ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਇਸਤਰੀ ਵੀ ਭੁੱਲ-ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜੇ ਫੁੱਲ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਅਣਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਦਨ ਜਿਹੜਾ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਫੁੱਲ ਵਿਦਯੁਤ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੋਗ ਮੌਤ ਦੇ ਜਹਿਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਉਹ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦਾ ਜਲ ਪੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਲਸੀ, ਚੰਦਨ, ਜਲ, ਸ਼ੰਖ, ਘੰਟੀ, ਚਕ੍ਰ, ਸ਼ਿਲਾ, ਤਾਮੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੌਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਬੂੰਦ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਕੋ ਥਾਂ ਤੇ ਦੋ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਤਿੰਨ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਅਣਸਮਾਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ। ਦਵਾਰਕਾ ਚਕ੍ਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਤੇ ਗੰਡਕੀ ਵੀ; ਜਿਥੇ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਰੂੜ੍ਹੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਛੀਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਖਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਨਰਮ ਤੇ惹ਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆਵੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕੀ ਦੋਵੇਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦਿਲ ਕੋਲ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਨਿਸਚਿਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੇ ਕੋਲ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭੈ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਦੇ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਪਸਵੀ, ਅਤੇ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ—ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਲਈ ਹਨ। ਜੋ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀ ਨਰਕ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ "ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ", ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੈਕੁੰਠ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਮ-ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿਰਲੋਭ ਅਤੇ ਨਿਰਮੋਹ ਰਿਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਕਿਕਟਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਪulka ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਰ ਨਾਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਬਾਣ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਹਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਲੈਂਦਾ। ਉਹ ਕਈ ਮਾਰਕਟਾਂ ਕਰਦਾ, ਪਰਾਏ ਧਨ ਤੇ ਪਰਾਏ ਵਿਆਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ, ਕਾਮ, ਲੋਭ, ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਵਿਸ਼-ਲੱਗੇ ਤੀਰ ਤੇ ਤਣੀ ਹੋਈ ਤੰਦ ਨਾਲ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫਾਹੇ ਤੇ ਗਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੇ ਲਾਲ, ਲੰਬੇ ਨਖ, ਲਟਕਦੇ ਦੰਦ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲੇ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਲਿਆਏ ਹੋਏ, ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਸੋਚ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਏ ਧਨ, ਪਰਾਏ ਵਿਆਹੀਆਂ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇੱਕ ਦੂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜੀਭ ਖਿੱਚ ਲਵਾਂਗਾ", ਦੂਜਾ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਅੱਖ ਕੱਢ ਲਵਾਂਗਾ"। ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ, "ਮੈਂ ਇਸ ਪਾਪੀ ਦੇ ਹੱਥ ਕੱਟ ਦਿਆਂਗਾ", "ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਸਟ ਦੇ ਕੰਨ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ"। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਖੰਭੇ ਵਰਗੇ ਦੰਦ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਮੰਦਾਤਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਦੂਤ, ਦੱਸ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਪ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਡੰਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਡੰਸਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਤੁਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿੱਟਦੇ ਹਨ। "ਹੇ ਦੁਸਟ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਸੋਚ ਵਿਚ ਵੀ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਾਂਗੇ।" "ਕੁਝ ਭਿਆਨਕ ਕਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਮਾਸ ਖਾ ਲੈਣਗੇ; ਜਨਮ ਤੋਂ ਤੂੰ ਕਦੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।" "ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਤੇਰੇ ਬੱਚੇ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਕੇ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਤੂੰ ਜਨਾਰਦਨ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਰ-ਕੁੱਟ ਕੇ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਤੇ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਭਗਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਫਿਰ, ਯਮਦੂਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫਾਹੇ, ਗਦਾਂ, ਲਾਠੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ ਸਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਦੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ।