ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਵਾਟਵਾਗ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਮਾਂ ਦੀ ਗਰਭ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਨੀਲਾ ਪਰਬਤ ਤੇ ਜਾ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਅਤੇ ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾ।” ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ?” ਸਾਧੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਬੁੱਢਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਵਾਨ, ਮੌਤ ਅਟੱਲ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਹਰਿ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਗਾ ਰਹੋ, ਨਾ ਕਿ ਮਹਿਲਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਚ। ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸਵੰਤ, ਇਕ ਪਲ ਦਾ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ (ਜੋ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਗੁੱਸੇ, ਇੱਛਾ, ਡਰ, ਨਫ਼ਰਤ, ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਪਖੰਡ ਰਾਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ। ਉਹ ਹਰਿ, ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਵਾਸਨਾ, ਇੱਛਾ, ਤੇ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਮੁਕਤੀ ਵਾਲਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਝਟਕ ਹੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਪਵਿਤ੍ਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜਾਵਣ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹੋਵੇ। ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਲਿਆਉ, ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਝੂਠੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਮਨ ਵਿਚ ਹਰਿ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਕੋਸ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ‘ਰਾਮ, ਰਾਮ’ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਰ ਮੁੰਡਵਾਓ। ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੁੰਡਨ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿਵੇਂ ਗੰਢ ਰਹਿਤ ਲਾਠੀ, ਕਮੰਡਲ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਾਲੀ ਲੈ ਕੇ ਯਾਤਰੀ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੋ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰੋ। ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਤੇ ਮਨ ਸੰਯਮਿਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਆਨ, ਤਪ ਤੇ ਯਸ਼ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ‘ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।’ ਐਸਾ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਹਰਿ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੈਦਲ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਾਹਨ ਤੇ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਫਲ; ਜੁੱਤੀ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ; ਗਾਂ ਤੇ ਜਾਂ ਕੇ ਜਾਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਔਰ ਵੀ ਘੱਟ; ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ, ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ; ਜੋ ਆਣ-ਮਣ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੋ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ। ਉਥੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵਿਚ ਹਰਿ ਦੀ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇਹ ਵਿਧੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਓ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਅਚਲ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਓ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਕਤੀ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੀਰਥ ਵਿਧੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤੀਰਥ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਚਤੁਰ ਸੀ, ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸਭ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ। ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕ ਤੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕਠੇ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਚੱਲਣ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਘਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹਨ ਤੇ ਧਰਮ-ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਜੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪੋਤੇ ਹਰਿ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਗੰਦ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ; ਮੇਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਇਹ ਕਰ ਲੈਣ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਬਦ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਮੰਤਰੀ ਉਤਮ, ਜੋ ਸਚ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਡੰਘ ਵਜਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਮੰਤਰੀ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਲੋਕ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।