ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਰਘੁਨਾਥ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤਰਕ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਜੋ ਉੱਚੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਮਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇੰਦigo ਜਾਂ ਲੱਕ ਦੀ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘੀ ਆਦਿ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਦਿਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ, ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੀ ਧੀ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਸਭ ਗਲਤ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਜਬਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੰਡਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਕਰਕੇ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਆਏ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਰਾ ਜਾਂ ਪਯਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਗਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਹੱਥ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਲੋਕ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਉਜਲੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੋਭਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਦਰਸ਼ਨ-ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਸਤਕ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਹੈ, ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੈ, ਇੱਥੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ "ਇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ" ਆਖਿਆ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਜਿਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਤਰਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੈ; ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਵੈਦਾਂਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਇੱਥੇ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਥਾਰਥ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਣੋ, ਇਹ ਕਥਾ ਰਤਨਗਰੀਵ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਕਾਂਚੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਗਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਫੌਜਾਂ, ਰਥ ਤੇ ਵਾਹਨ ਸੀ। ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੋ ਛੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੀ ਜੋ ਯੋਧੇ ਸਨ, ਕਦੇ ਜੰਗ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦੇ। ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਧਨ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੇ। ਵੈਸ਼ ਵਧੀਆ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੇ, ਉਧਾਰ, ਖੇਤੀ ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ। ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ। ਆਮ ਲੋਕ, ਜਿਹੜੇ ਸਿਰਫ "ਰਾਮ ਰਾਮ" ਨਾਮ ਜੀਭ ਉੱਤੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਥੇ ਦਾਨ, ਦਇਆ, ਸਯਾਮ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ। ਇੰਝ, ਰਤਨਗਰੀਵ ਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਸਭ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਫਿਰ ਇਕ ਵਾਰੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾਖਸੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈਨਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੂੰ ਭਗਤ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਸਾਥ ਹੈ, ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੇ ਹਾਥੀਆਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਘੋੜੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।" "ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਰਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਨ; ਮਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਘਾਟ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਹੈ: ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਝੁਰਰੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਆ ਗਏ ਹਨ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ ਪੇਟ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਗਾਂ ਜਾਂ ਬਲਦ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਚੰਗੀ ਨਾਰੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਹਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।" ਉਸ ਰਾਤ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਪਸਵੀ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜੋਰ ਸੀ, ਜਟਾਵਾਂ, ਛਾਲੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਲੰਗੋਟ, ਦੰਡ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਮਾਹਰ, ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ।" "ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਬੁੱਢੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਗਰਭਪਾਤ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਤੀਰਥ ਇਸ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਤੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨਹਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।