ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਵਗਣ ਵਾਲਾ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਗਮਨ-ਸੰਮਾਨ ਕੀਤਾ—ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਯਗ੍ਯਾ ਹੁਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਵਸ਼ਕ ਤੱਤ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਚਯਵਨ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਤਿ ਆਨੰਦਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ—ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ, ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਮਾਹਾਨਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਖੋ, ਇਹ ਹੈ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ—ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਹ ਅਸਮਾਨੀ ਵਾਹਨ ਰਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਠਹਿਰ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਘੋੜਾ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਨਦੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੌੜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਤਰੀ ਸੁਮਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸਜਜਤ ਰਥ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ "ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ" ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਵਿਮਲਾਖਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਤਨਾਟਟ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਤੇ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨੌਕਰਾਂ ਤੋਂ ਰਘੁਨਾਥ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਦੀ ਆਮਦ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਚੰਨਣ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਸੱਤਰ ਹਾਥੀਆਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸੁਸਜਜਤ ਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਏ ਹੋਏ ਵੱਡੇ ਰਥੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਤੀਰੰਦਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਉਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਰਾਹ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਫੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟੂਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਝਰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ, ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਨਾਰੀਆਂ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗ ਵੀ ਉਥੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਾ ਹੋਇਆ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਠੰਢਾ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਵੀਣਾਵਾਂ, ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਤੋਤਿਆਂ ਦੀ ਮੀਠੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਸ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਵਾਲੀ ਪਲੇਟੂ ਰਸਤੇ ਤੇ ਬੜੀ ਅਲੌਕਿਕ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ? ਇਸ ਦੀ ਚਮਕ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਰਹੀ ਹੈ।" ਸੁਮਤੀ, ਜੋ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਇਹ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਚਹੁੰਕੁੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ; ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਰਕ ਤੇ ਮਤ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਰੂਪ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ। ਜੋ ਨੀਲ ਜਾਂ ਲਾਖ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਿਉ ਆਦਿ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਵੇਚ ਕੇ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣਾ ਖੁਦ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਪਕਵਾਨ ਵਿਚ ਭੇਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਦੁਸਟਤਾ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਰਾ ਜਾਂ ਪਯਾਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਜੋ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਹੱਥ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕੁਟ ਸਜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੇਖਣਯੋਗ ਹੈ, ਪੁੰਨ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਜਿਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਆਣੇ ਕੇਵਲ ਵੈਦਾਂਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ, ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਸਮਾਨੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।