ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੰਕਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇਵਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਸੰਪੱਤੀ ਦੇ ਦਾਤਾ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਰਾਸਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤੀ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਸਮ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਲਾ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਕਰ। ਕੈਟਭਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤ੍ਰਿਨੈਤ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣੇ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਾਹ! ਕਿੰਨਾ ਅਸਚਰਜ ਹੈ ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ! ਵਾਹ! ਵੈਦਾਂਤ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਰ ਥਾਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਨ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ, ਚੰਚਲਤਾ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਐਸਾ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹਨ; ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਪਰਮ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ; ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ, ਮੰਗਲਮਈ, ਅਟੱਲ, ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸਦਾ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾਪਕ ਹਨ। ਇਹ ਜਗਤ ਉਹੀ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਰਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ, ਚੰਦ, ਅਤੇ ਮੌਤ—ਪੰਜਵਾਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕੇਵਲ ਪਰਮ ਹਰਿ, ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਸਨ; ਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਾ ਇੰਦਰ, ਨਾ ਇਸ਼ਾਨ, ਨਾ ਚੰਦ, ਨਾ ਸੂਰਜ। ਨਾ ਅਕਾਸ਼ ਸੀ, ਨਾ ਧਰਤੀ, ਨਾ ਤਾਰੇ, ਨਾ ਦੇਵਗਣ; ਰਿਸ਼ੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਹੇ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਛੱਡ ਕੇ, ਚਾਹੇ ਲਾਲਚ, ਭੈ, ਜਾਂ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ? ਹਰਿ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਨੰਤ, ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛाती 'ਤੇ ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਸਭ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਇਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਕਾਦਿ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਗਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਯਮ, ਸੋਮਾ, ਕੁਬੇਰ ਆਦਿ ਦੇਵਗਣ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਨਾਲ, ਪਾਪੀ ਵੀ ਛੇਤੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਰਖਵਾਲਾ, ਸ੍ਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਅਚਲ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ— ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਹੋਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੱਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ: "ਡਰਾਉਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਮਾਰੋ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜੇਕਰ ਹਰਿ ਹੀ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਰਖਿਆ ਦਾ ਪਰਿਣਾਮ ਦੇਖਾਂਗਾ।" ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਦੈਤਿਆ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ, ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਠ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਜਪਦੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਯੋਧੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਬਰਛੀਆਂ, ਭਾਲੇ, ਅਤੇ ਲੰਸਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਹਰਿ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਅਣਖ਼ੁੰਨਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਵੱਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੈਤਿਆ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਤੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਯੋਧੇ, ਇਹ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ, ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਤਿ ਅਸਚਰਜ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: "ਇਸ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਓ!" ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦੇ ਹਨ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕਟਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਉਹ ਹਵਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ; ਵੈਨਤੇਯ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਲਹੂ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ; ਐਸੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਫਿਰ— ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ; ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਉਹ ਹਾਥੀ, ਮੱਤ ਹੋ ਕੇ...