ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੋਈ: “ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਥਾਂ ਜਿੱਤੋ; ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਇੱਕ ਭਗਤ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਦਾ-ਸਮਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ; ਮੇਰਾ ਮਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।” ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਪਿਆਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵਾਂ; ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਫਿਰ ਉਹ ਲੋਟਸ-ਨੈਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਉਰਮੀਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਕਰਨ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾ ਹੱਸਦੇ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।” ਇਕ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, “ਜਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੀਰਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕਿੱਥੇ?” ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਰਾਜ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਉੱਚੀ ਹਾਸੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜੋ, ਤੇ ਹੋਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ; ਤੁਹਾਡੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਹਿਰੇ ਹੋ ਜਾਣ।” “ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਲੋਟਸ-ਨੁਮਾ ਹੱਥ ਉਚਾ ਕਰਕੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਡਰ ਫੈਲ ਜਾਵੇ।” “ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਵੱਡਾ ਵੰਸ਼ ਸਥਾਪਤ ਕਰੋ; ਜਾਓ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।” “ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਲਵੋ, ਜੋ ਬਹੁਤਿ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।” “ਇਹ ਰਹੇ ਤੇਰੇ ਦੋ ਤੂਣੀਰ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਲਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ।” “ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਕਮਲ ਵਰਗਾ ਕਵਚ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਤੇ ਪਾ ਲਵੋ; ਇਹ ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” “ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਰਤਨਾਂ-ਜੜੇ ਮੋਹਕ ਮੁਕੁਟ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਸਜਾ ਲਵੋ।” ਜਦ ਇਹ ਨਿਰਮਲ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਲੋਟਸ-ਨੈਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਣ ਵਾਲੀ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਭਰਤ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਪੂਰੇ ਨਿਸਚੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਪਿਆਰੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਵੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ।” ਇਉਂ, ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਨੇ ਕਵਚ, ਮੁਕੁਟ, ਧਨੁਸ਼, ਵੱਡਾ ਤੂਣੀਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦਿੱਤੀ; ਤੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜੋ ਹਰ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਹ ਯੋਧਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਵੀਰ, ਜੋ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੇਸਰ, ਅਗਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸਿੰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ; ਉੱਥੇ ਹੀ, ਧਰਮਪਤਨੀ ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਨੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਆਰਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੁਕਤਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚਿਰ ਤੱਕ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਾਂਤਿਮਤੀ, ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਲਈ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ।” “ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਜੋ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹੈ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੂਪਵਾਨ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਮ ਪਤੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਭਗਤਿ ਭਰੀ ਪਤਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਮਾਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾਈ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਭਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਜਮਾਨ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।” ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸ਼ਿਵਿਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਥ-ਯੋਧਿਆਂ, ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ, ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਮਹਾ-ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਪਾਂਚਾਲਾਂ, ਕੌਰਵਾਂ, ਉੱਤਰੀ ਕੌਰਵਾਂ, ਦਸ਼ਾਰਣਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਥਾਂ, ਲੋਕ ਰਘੁ ਨਾਇਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਰਤਨ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤੇ। ਸੁਮਤੀ ਨਾਮਕ, ਜੋ ਉਜਲਾ ਤੇ ਹਰ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਰਘੁਪਤੀ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦਾ ਉੱਤਮ ਸਹਾਇਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ; ਰਘੁਪਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਗਿਆ। ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਨ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ, ਚੌਗੁਣੀਆਂ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਆਏ। ਉਹ ਮੋਤੀ ਤੇ ਲਾਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲੈ ਕੇ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਖਦੇ, “ਇਹ ਰਾਜ, ਇਹ ਦੌਲਤ, ਪੁੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕਰਤਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ, ਅਹਿੱਛੱਤ੍ਰਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਨਗਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਮੀਨਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।