ਜਦੋਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ ਫੜਕਿਆ—ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਸੀ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਪੂਵਰਭਾਵੀ ਸੁਚਨਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੁਸ਼ਕਲ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਾਲਕਨੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਚਬੂਤਰਿਆਂ 'ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੌਂਸਲਾਵਾਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਗੰਧਤ ਕਪੂਰ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਪਾਨ ਚਬਾ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਦੀ ਨਥ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਉਰੋਸ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪੱਕੇ ਬੈਲ ਫਲ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਕਮਰ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰਬੰਦ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਲ ਦੇ ਪੱਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਨਰਮ ਸਨ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਜੁਕ ਪਾਇਲਾਂ ਸਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ। ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਜੋ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਰੋੰਧੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੀਏ, ਮੈਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਯਜਨ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਦਬਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰ, ਇਹ ਕੰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ।" "ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਆਦਿ ਸਭ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰੀਂ, ਹੇ ਸੰਕੋਚੀਏ।" ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੱਸ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਭਰ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਥਰਥਰਾਈ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, "ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਓ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸੇ ਹੋਵੇ; ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਖਿਆ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਹੋਵੇ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦਾਸੀ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਮੇਰਾ ਮਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।" "ਪਿਆਰੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਹਾਂ, ਤਦ ਤੱਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੇ, ਉਰਮੀਲਾ ਆਦਿ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਤੀਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਹੱਸਦੀਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਹੱਥ ਮਾਰਦੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਇਹ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਜੰਗ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਕੋਚੀ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲੜਨ, ਤਾਂ ਵੀਰਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?" "ਇਸ ਲਈ, ਹੋਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਉਪਹਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ; ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਰਾਮ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜੋ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ; ਤੁਹਾਡੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟਾਂਣ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਨ ਬਹਿਰੇ ਹੋ ਜਾਣ।" "ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜਦੇ ਹੋ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ। ਜਾਓ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ।" "ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਲਓ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਸ਼ਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਦੋ ਤੂਣੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ੁਭਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇ।" "ਇਹ ਕਵਚ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪਾ ਲਓ; ਇਹ ਵਜਰ ਦੀ ਭਾਂਤਿ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਮੁਕੁਟ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸਜਾਓ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਜਵਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਬੋਲ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪਿਆਰੀਏ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਖਿਆਤਿ ਚਮਕਦੀ ਰਹੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਨੇ ਕਵਚ, ਮੁਕੁਟ, ਧਨੁਸ਼, ਵੱਡੀ ਤੂਣੀ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਪਾ ਕੇ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਵੀਰ, ਸ਼ੌਰਯ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੇਸਰ, ਅਗਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ; ਉਥੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਰਤੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਰ-ਬਾਰ ਆਰਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੁਤੀਅਰਾਂ ਦੀ ਛੜਕਾਉ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਤੇ ਕੰਪਕੰਪੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਢਾੜਸ ਦਿੱਤੀ, "ਹੇ ਵੀਰ ਪਤਨੀ ਕਾਂਤਿਮਤੀ, ਮੇਰੀ ਵਿਛੋੜੇ ਲਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ।" "ਮੈਂ ਹੁਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈਏ, ਜੋ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਹੈਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਰਥ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਤੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਿਗਾਹਾਂ ਹਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਮਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਜੂ ਵਹਾ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹੀਂ।" ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਭਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਜਮਾਨ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਉਸ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰੋ।" ਮਾਂ-ਪਿਓ ਵਲੋਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਭਰੇ ਹੁਕਮ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸ਼ਿਵਿਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਥਾਂ, ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ, ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਆਗੂ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਪਾਂਚਾਲ, ਕੁਰੂ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ, ਦਸ਼ਾਰਣ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਥਾਂ, ਲੋਕ ਰਘੁ ਕੂਲ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸੁਣਦੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।