ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੱਥ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਕੋ ਦੰਦ ਨਾਲ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਤੀ ਦਾ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੰਦ ਨਾਲ ਫੇਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਕੱਛੂਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਵੱਡੇ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਯਜਨ ਵਾਸਤੇ ਆਏ ਵਾਰਾਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ, ਸੌ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸਰਬ-ਰੂਪੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਰਖਿਆ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ—ਕਸ਼ਣ, ਮੁਹੂਰਤ, ਘੜੀ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਰੂਪ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਰੂਪ, ਓਮ ਦੇ ਅਵਤਾਰ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਗੋਵਿੰਦ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਵਿਲੱਖਣ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ, ਲਗਾਤਾਰ ਨਮਸਕਾਰ, ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਤੇ ਭੂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੀ ਵਰ ਮਿਲਾਈ। ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਈ। ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਓਥੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਚਾਹੀਦੀ ਧਰਤੀ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਵਾਰਾਹ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਰਸਿੰਘ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੰਡ ਦੇ 237ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, "ਵਾਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਕਥਾ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਡਿਆਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਂ ਦੈਤ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਕੋਲ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵ-ਵਰਸ਼ ਤੱਕ, ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੰਗ, ਦੈਤਿਆ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।' ਤਦ ਦੈਤ ਨੇ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਮਹਾਨ ਸਿੱਧ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ, ਯਕਸ਼, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਕਿਨਰ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਰੋਗ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ—ਮੈਨੂੰ ਅਜੇਅਯਤਾ ਦਿਓ।' ਮੈਂ ਆਖਿਆ, 'ਤੈਥੋਂ ਹੋਵੇ!'—ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤ ਮਹਾਬਲੀ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜਬਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲੈ ਲਏ। ਹਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਗਏ। ਯਕਸ਼, ਨਾਗ, ਸਿੱਧ, ਸਾਧਿਆ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦੀ ਧੀ, ਕਲਿਆਣੀ, ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨਾਮਕ ਉਜਲਾ, ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਜਨਮਿਆ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਹਰੀ ਦੇ ਪਰਮ ਭਗਤ, ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਹਰ ਹਾਲਤ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਦਾ ਕੇਵਲ ਅਮਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ; ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਿਮਰ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ: "ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਤੂੰ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਆ। ਦੱਸ, ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ?" ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ, ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਆਖੇ: 'ਜੋ ਸਭ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਉਸ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਾਇਆ? ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਿਉਂ ਕਰਾਈ? ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਸਤੇ ਅਯੋਗ ਹੈ, ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਬੱਚਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਸ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹੋ।' ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਇਆ।' 'ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨਿਆ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਧਿਆਪਕ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਹਰੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਨਿਯੰਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪਿਤਾ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ।' ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਝੂਠੇ ਬਚਨ ਕਿਉਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ? ਹਰੀ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?