ਉੱਤਮ ਯੋਧੇ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ, ਫਾਂਸਾਂ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਅਸ਼ਵ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਯਜਨਾ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੰਡਪ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਜਿਵੇਂ ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘੋੜਾ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਧ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਧੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਸਿੰਗ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਧੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਯਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਮੰਡਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੇਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਗੁਰੂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਕੁਲਗੁਰੂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਉਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸਭ ਕਰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਗਸਤਯ, ਜੋ ਤਪ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁੱਖ ਯਾਜਕ ਬਣੇ। ਕੰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦਰਬਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਥੇ ਅੱਠ ਮੰਗਲਮਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤੋੜੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਦੋ-ਦੋ ਵੇਦ-ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਦੇਵਲ ਅਤੇ ਅਸੀਤ ਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰਿ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਤੇ ਜਾਤੂਕਰਨਯ ਅਤੇ ਜਾਜਲੀ, ਉੱਤਰੀ ਉੱਤੇ ਦੋ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਜੋ ਇੱਕੋ ਮਨ ਦੇ ਸਨ, ਤਾਇਨਾਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਕੇ ਅਗਲੇ ਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਅਸ਼ਵ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਕੁਲਿਨ ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਤੇ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਹਲਦੀ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫੇਰ, ਘਿਊ ਦੀਆਂ ਦੀਵਟੀਆਂ ਘੁਮਾ ਕੇ, ਅਗਰ ਅਤੇ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਧੂਪ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਗਿਆ 'ਤਵਾਇਫਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ' ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਤਵਾਇਫਾਂ ਨੇ ਅਸ਼ਵ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ। ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਨਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਲਪੇਟਿਆ। ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵਿਅੰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੱਤੀ ਜੜੀ ਗਈ। ਉਸ ਪੱਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ: "ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਧਵਜ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦਾ ਉੱਤਮ, ਦੋ ਵਾਰ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਦীক্ষਿਤ, ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ, ਦਸ਼ਰਥ ਸਮਾਨ ਬਲ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ।" "ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ, ਆਪਣੇ ਰਤਨਮਈ ਮਸਤਕ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਰਘੁਕੁਲ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ—" "ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਂ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਜੰਮੀ—" "ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਰਾਮ, ਵੈਰੀ ਨਾਸਕ, ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਵਣ ਵਧ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਘੋੜਾ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।" "ਇਹ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਖਾਈਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਹੈ, ਜੋ ਲਵਣ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ।" "ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਬਲ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਸਮਝੇ—" "ਅਸੀਂ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਇਥੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਂ; ਜੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਰਤਨ-ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਣ।" "ਇਹ ਅਸ਼ਵ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਹਰ ਚਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ—ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਛਡਾ ਲਵੇਗਾ।" "ਕਮਾਨ ਦੀ ਤੰਤੁ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ, ਤੀਖੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮੋੜ ਵਾਲੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰ—" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ: ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਜੋ ਜੋਤੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਬੇਚੈਨ ਹਵਾ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼, ਜੋ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆ-ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਰਾਮ, ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਅਸ਼ਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾ।" "ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਅਸ਼ਵ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲ; ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ।" "ਜੋ ਯੋਧੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਰੋਕੀਂ। ਅਸ਼ਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ। ਪਰ, ਜੋ ਸੌਂ ਰਹੇ, ਡਿੱਗ ਪਏ, ਵਸਤ੍ਰ ਰਹਿਤ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਨਮਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੀਂ।" "ਜੋ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਦੱਸਣ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੀਂ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਅਹੰਕਾਰੀ, ਮਸਤ, ਸੌਂਦਾ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹਾਂ' ਆਖਣ ਵਾਲਾ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਨੀਚ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਨਾ ਲਿਆ ਜਾ। ਨੀਚ ਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰ। ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹੀਂ।" "ਜਿੱਤ ਦੀ ਚਾਹ ਵਿੱਚ, ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜਾਈ ਲਈ ਨਾ ਭੇਜੀਂ। ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਮਾਣਯੋਗਤਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਤੋੜੀਂ।" "ਗਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਧਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ। ਉਥੇ ਤੈਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇਗੀ।" "ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਸਮਝੇ ਜਾਣ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ-ਪਰਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਵੈਰੀ-ਮਿੱਤਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਗਵਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੰਡਾਲ ਵੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹੈ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰਕ ਸੁਖ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਕਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਅਸ਼ਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।