ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ—ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਚੁੱਕਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਘੁਨਾਥ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੱਗੂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਨਾ ਹੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਦুশਮਣਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਜਾਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਰੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਫਲ ਲਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੰਗੀ ਫ਼ਸਲ ਹੋਂਦੀ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਚਰਨ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਉਤਾਵਲੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੁਟਿਲ ਲੋਕ ਵੀ, ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਡੰਡ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਭੀ ਮੰਦ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਸਦਾ ਸੀਤਾ ਪਤੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਫੌਜਾਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ੋਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਇੱਛਤ ਯਜੰਜ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਦੇ, ਖੇਤਾਂ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਧਰਤੀ ਚੰਗੀ, ਲੋਕ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਚੰਗੀ ਘਾਹ, ਬਹੁਤ ਗਾਂਵਾਂ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਬਣਾਵਟੀ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ। ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤੇ ਕੰਵਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਤਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਗਦੇ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਮਾਣ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ, ਕਿਸੇ ਵਰਗ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾਰੀ ਜਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਭਟਕਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਦਰਿਆ ਸਿੱਧੇ ਵਗਦੇ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਹਨੇਰਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਔਰਤਾਂ ਕਦੇ ਵਾਸਨਾ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦੀਆਂ, ਮਰਦ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਕੋਈ ਧਨ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਅਨਿਆਈ ਰਥ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨੌਕਰ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਹੁੰਦੀ। ਛਾਂਵੀਆਂ ਹੇਠਾਂ, ਸਿਰਫ਼ ਜੂਆਰੀਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਜਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਵਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੂਆਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜੂਏ ਦੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖਦੇ, ਆਲਸੀਪਨ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਕਠੋਰ ਦਿਲ ਹੋਣ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ; ਕੋਛੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼, ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜ, ਤੇ ਕੰਪ pure ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਕਿ ਡਰ ਤੋਂ। ਜਿੱਥੇ ਤਪਤ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ। ਸਿਰਫ਼ ਹਾਥੀ ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੁੰਦੇ, ਲਹਿਰਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਦਾਨ ਦੀ ਘਾਟ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਕੰਟਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੁਭਦੇ ਹਨ। ਤੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੰਤ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਮਿਲਦੀ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ, ਨੇਕੀਆਂ ਦੀ ਛੱਡ ਛੱਡਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਟਿਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਰਘੁਨਾਥ ਨੇ ਉਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ, ਕੁਟਿਲਾਂ ਉੱਤੇ ਡੰਡ ਵਰਗੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਗਿਆਰਾਂ (੧,੧੧੧) ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਨੇ ਇੱਕ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਧੋਬੀ ਵੱਲੋਂ ਆਖਿਆ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ, ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਉਥੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਠੇ; ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਠਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛੇ; ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਅਤੇ ਤਪ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਸਨ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਨਾਇਕ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਬੋਲੇ—“ਤੁਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਹੇ ਕੁੰਭਯੋਨੀ, ਤਪ ਦੇ ਖਜਾਨੇ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਤਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਧਰਮਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਮুনি ਰਾਜ? ਤੁਹਾਡੇ ਤਪ ਅਤੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ।” ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਨੇ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਥ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ; ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅਸੀਮ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਰਾਵਣ ਨਾਮ ਦੇ ਅਸੁਰ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।