ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੁਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵੀ, ਸ੍ਰੀ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ! ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸਵਰਗ ਖੰਡ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਚਿਰੰਜੀਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵਾਤਸਿਆਨ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।" ਵਾਤਸਿਆਨ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਸਾਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦੀ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਵਿਖੇਰੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ!" "ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਾਰਜ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਬੋਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਤ ਵਸਤੂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਤੂੰ ਬੜਾ ਧੰਨਵੰਤ ਹੈਂ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਯੋਧੇ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਰਸ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ।" "ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਤਸੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾ ਕੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮੱਛਰ ਵਾਂਗ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਸਮਰੱਥ ਅਨੁਸਾਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਹਨ।" "ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਕਰਮ ਅਨੇਕਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਹਨ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਿਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ, ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਕਥਾ ਦੇਖੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੰਪ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਅਨੰਦ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦੋਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਦੁਖੀ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ, ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਆ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਾਸਾਂ ਵਾਂਗ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ। ਸੁਗਰੀਵ, ਹਨੁਮਾਨ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਆਤੁਰ ਸੀ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਲਏ। ਉਹ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ, ਜਿੱਥੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਰਹੀ, ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਆਦਿ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਮਰ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਸਵਾਰ ਸਨ। ਦੇਵਤਾਈ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਆਸ਼ਰਮ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਿਸ਼ੀ-ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਏ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਥਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਖਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਗਰ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਪਿੰਡ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਉੱਥੇ, ਭਰਤ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਸੀ, ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੋਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰੀਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ, ਮਟਿਆਲੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਰੋਜ਼ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਉਚਾਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਜੌਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਵਧੀਕ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ; ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦਾ: "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਖ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਿਆ।" "ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਨਾਜੁਕ ਹਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਈ; ਉਹ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸੈਜ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।" "ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਹੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀ ਹੈ—ਹਾਏ, ਜਾਨਕੀ ਆਪ!" "ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਲੋਕ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਦੂਤ ਹਨ, ਵੇਖਦੇ ਹੋਣਗੇ।" "ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਖਾਧਾ, ਕਦੇ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ, ਹੁਣ, ਹਾਏ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਭਰਤ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਇਹੀ ਬੋਲਦਾ। ਜਦੋਂ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਸਨ, ਕੁਝ ਆਖਦੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ: "ਹੇ ਮੰਤਰੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਅਭਾਗੇ ਤੇ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਕਿਉਂ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋ? ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰਾਮ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮ ਕਥਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੁਣਨਾ, ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।