ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਯਜਨ ਹੋਣਗੇ, ਤੇ ਧਰਮ ਵਧੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸਭ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਧੀਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ? ਕੀ ਯਜਨ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਭ ਰਹੇ ਹੋ? ਕੀ ਰਾਜਾ ਦਾ ਆਦਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ? ਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ?" ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਥੋਂ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹੋ?" ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਥੇ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਵੋ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਉਤਮ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਸਾਂ ਦੇ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਾਹਿਤੇ ਹੋ ਕੇ, ਚਲਾਇਆ। ਜੋ ਕੋਈ—even ਜੇ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਤੇ ਜੋ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਸੀਸਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕੁਲ-ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਾਰਾਇਣ, ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਤੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਜੈ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੁਵਰਗ-ਖੰਡ ਦੀ ਰੁਚਿਕਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ।" ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਕ ਵਾਰੀ ਵਤਸਿਆਯਨ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਨੇ ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।" ਵਤਸਿਆਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਮਹਾਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਾਰਜ ਵੀ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਤੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨ-ਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਜੋ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ-ਅੰਕ ਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ। ਸਭ ਸਾਧੂਆਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਜਣਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾ ਕੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਕਿਰਤਨ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਕ ਮੱਖੀ ਵਾਂਗ, ਰਾਵਣ-ਵਿਰੋਧੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅੱਗੇ ਨਿਮਣੀ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਹਨ। ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਹਨ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉੱਚਤਮ ਸਾਧੂ ਨੂੰ, ਧਿਆਨ-ਮਗਨ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਸੁਭ-ਮੰਗਲਮਈ, ਉੱਚਤਮ ਕਹਾਣੀ ਦੇਖੀ।" "ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਵ-ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਆਨੰਦ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ; ਉਹ ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ-ਪੁਤ੍ਰ ਰਾਮ ਦੀ ਸਾਫ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ।" ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਚਾਂਦ-ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਮੁੜ ਆ ਗਈ।" "ਫਿਰ, ਇੰਦ੍ਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ।" "ਰਾਮ ਨੇ, ਸਤਿਕਾਰੀ ਬਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲ ਪਏ।" "ਫਿਰ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਹਨੁਮਾਨ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੇ ਬਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਸੁਕ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਏ।" "ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕਿਲੇ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ; ਅਸ਼ੋਕ-ਵਾਟੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੀਤਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ ਬਿਭੀਸ਼ਣ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਉਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿੰਸ਼ਾਪਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ, ਕਲੀਅਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਖਿਆ; ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਮਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।" "ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ, ਨਗਰ ਵੱਲ ਵਧੇ।" "ਦੇਵਤਾਈ ਡੋਲ-ਵਾਧਿਆਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।" "ਰਾਮ ਨੇ ਰਸਤੇ 'ਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਆਸ਼ਰਮ, ਸਾਧੂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਧੂਣੀਆਂ ਦਿਖਾਈਆਂ।" "ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਬਣਾਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰਾ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਗਰ ਵੇਖਿਆ; ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਪਿੰਡ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।" "ਉਥੇ, ਭਰਤ ਰਾਜਾ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਦੁਖੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।