ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਵਾਲੀ ਦੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਹੋਈ, ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਘੁੰਮਾਂ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਘਾਤਕ ਵਾਰ ਤੋਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗ ਗਿਆ। ਵਾਲੀ ਨੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਹਥਿਆਰ ਰਹਿਤ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤਣੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ?" ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ। ਬਾਕੀ ਵਾਨਰ ਵੀ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਤਾਰਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹੋ, ਬਹੁਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹੋ। ਪਰ ਰਾਮ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਅਨੁਚਿਤ ਕਿਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਬੈਠੇ?" ਤਾਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਨੀਤੀ-ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਣੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ, ਤੁਹਾਡਾ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਕਿੱਦਾਂ ਵੈਰ ਸੀ? ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵਾਨਰ ਮਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸੀ?" ਤਾਰਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਵਾਨਰ ਮਾਸ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿੱਜੀ ਵੈਰ ਜਾਂ ਅਸੰਤੋਖ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇਗਾ? ਹੇ ਏਕ-ਪਤਨੀ ਵਰਤੀ, ਕਿਹੜੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਵਾਇਆ?" "ਜੇ ਇਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਮੱਦਦ ਲਈ ਇਹ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਹੋਈ! ਵਾਲੀ ਤਾਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਉੱਚ ਕਿਰਦਾਰ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸੁਗਰੀਵ ਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨੇਤਾ। ਐਸੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਕੀ ਮਿਲੇਗਾ?" ਫਿਰ ਤਾਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ।" ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੇਰਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਕਿ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂ। ਵਾਲੀ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੂਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ।" ਤਦ ਤਾਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਵਾਲੀ ਦੁੰਦੁਭੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਹੁਣ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।" ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਗੱਲ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ?" ਤਾਰਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੱਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੋਂ ਰਾਜ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਵਾਲੀ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ।" "ਉਸੇ ਦਿਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ ਸੀ," ਤਾਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਹੜਪਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਜਦ ਰਾਜ ਹੜਪਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੀ।" "ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਜਾਨਵਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜਾਨਵਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫਾੜਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਸਥਿਰ, ਸਥਿਰ, ਬੰਨੇ ਹੋਏ, ਭਟਕਦੇ, ਭੁੱਲੇ, ਜਾਂ ਭੱਜਦੇ ਹੋਣ—ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" "ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਇਹ ਕੀਤਾ; ਚਾਹੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਭੱਜ ਰਹੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਢੰਗ ਹੈ।" "ਵਿਰਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਮਾਸ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਧਰਮੀ ਹੈ।" ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਕੰਬਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਲਏ। ਫਿਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।" "ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਚਾਰਯ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹੋ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।" "ਯੋਗੀ ਤੁਹਾਡੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਯਜਮਾਨ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਹੋਮ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹੋ—ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ?" "ਜੋ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਨੇੜੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ, ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ।" "ਆਪਣਾ ਤੀਰ ਚੁੱਕੋ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ; ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਅਤੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਦੱਸੋ, ਜੋ ਮੰਗੋ, ਮਿਲੇਗਾ।" ਵਾਨਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉੱਚਾ ਮਾਰਗ ਦਿਓ।" "ਇਹ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵੀ—ਮੈਨੂੰ ਪਾਪੀ ਵਲੋਂ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਫਲ ਮੈਂ ਭੋਗ ਲਿਆ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ ਵਲ ਤੱਕਦਿਆਂ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਲੰਕਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਸੀਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਦੁਸ਼ਮਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?" ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਜਾਂ ਸੰਧਿ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੁਕਮ ਦੇਣ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਵਾਨਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਵਾਨਰ, ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਦਸੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।" "ਇੱਕ ਨੂੰ ਨੇਤਾ ਬਣਾਓ, ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਜੋ ਢੰਗ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰੋ।