ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੋ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਦੀਵ ਨੌਜਵਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਉੱਚਤਮ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਵਿਹਾਰ ਲਈ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਰਾਹੀਂ, ਵਿ्णੂ ਦੀ ਦੁਹਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਵਾਪਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਖੇਡ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਅੰਸ਼ ਉੱਚਤਮ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਅੰਸ਼ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਅਸਥਾਈ ਲੋਕ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਦਾ-ਚਿਰੰਚਲ, ਮੰਗਲ ਰੂਪ ਉੱਚਤਮ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਅਟੱਲ, ਅਮਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਗਤ ਜਨਨੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਤੇ ਭੂ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਵਿ्णੂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਵਿ्णੂ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਹੈ। ਵਿ্ণੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨ। ਨਾਰਾਇਣੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਗਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਲਯ, ਉਸ ਦੀ ਅੱਖ ਮੀਚਣ ਜਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਤ੍ਰੈਗੁਣੀ ਤੇ ਪਰਮ ਸੁਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਉਸ ਖਾਲੀਪਨ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਨੀਲਾ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਗਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੂਪ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਨੀਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਧਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ। ਹਰ ਸੋਭਾ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ; ਨਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਚਰਿੱਤਰ, ਚਲਣ ਅਤੇ ਸੌਭਾਗ—ਹਰ ਚੀਜ਼, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀਏ, ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੇ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਂ ਤੀਬਰ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਇੰਦਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸ਼੍ਰੀ, ਕਮਲਾ, ਵਿਦਿਆ, ਮਾਤਾ, ਵਿ्णੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਸਤੀ; ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ, ਕਮਲ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੋਭਾ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਾ, ਸਦੀਵੀ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ, ਮੰਗਲਮਈ; ਵਿ्णੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਹਾਦੇਵੀ, ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਦੀ ਧੀ, ਰਾਮਾ। ਅਨੰਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਧਰਤੀ, ਨੀਲੀ, ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਦਾਤਾ; ਰੁਕਮਣੀ ਤੇ ਸੀਤਾ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਮੰਗਲਮਈ। ਸਤੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੌਰੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ੍ਵਧਾ, ਰਤੀ; ਨਾਰਾਇਣੀ, ਉੱਚੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲੀ, ਵਿ्णੂ ਤੋਂ ਅਟੁੱਟ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਰੱਕੀ, ਧਨ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ, ਮ੍ਰਿਗ-ਸਮਾਨ, ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਵਿ्णੂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸੁਗੰਧਤ, ਅਜੇਯ, ਸਦਾ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ, ਕਰਮ ਦਾਤਾ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਦਾ ਹਾਂ। ਇੰਝ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੀ ਸ੍ਰੀਫਲਤਾ ਗਾਈ ਗਈ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਾਜਾ, ਵਿ्णੂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਪਤਨੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਚਲ ਅਤੇ ਅਚਲ, ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜੋਤ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪਤੀ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਪੁਰਖ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਾਰੇ ਸੋਭਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਗੁਣ ਹਨ; ਮਾਲਕ, ਕੋਮਲ, ਭਾਗ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਉਹ ਸਦਾ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਫਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਕੁਦਰਤੀ ਦੋਸਤ ਤੇ ਸਾਥੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮ ਦਇਆ ਦਾ ਸਾਗਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ, ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਦਇਆ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਿ्णੂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਸੇਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਥਾਂ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਮਲਪਤੀ ਦਾ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਚਲ ਤੇ ਅਚਲ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਨਾਰਾਇਣ, ਮਾਲਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਤੀ; ਮਾਂ, ਪਿਓ, ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਘਰ, ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਮੰਤਵ—all ਕੁਝ ਉਹੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਮੰਗਲ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਨਿਰਗੁਣ’ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਕੁਦਰਤੀ ਤੇ ਅਪੂਰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਘਟਿਆਪਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਝੂਠੇ ਸੰਸਾਰਿਕਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਵੈਦਾਂਤਕ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ, ਉਹ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ; ਇ’en ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵੀ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਇੰਝ ਹੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪਤਿ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਖੇਡ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਿ्णੂ, ਜੋ ਲੀਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਚਾਰ, ਫਿਰ ਦਸ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ ਤੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੋਹਣਾ, ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ ਆਵ੍ਰਿਤ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਲਾ, ਕਾਸ਼ਠ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਚੱਕਰ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਲਯ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।