ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਲਈ ਖੇਤੀ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਚ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਦੇ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵੰਡੋ।” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੋਹਰ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੋਹਰ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਗਲਤ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਹ ਮਨਮਾਨੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ—ਉਹ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਤੇ ਰੁੱਖੀ-ਸੁੱਕੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ, ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲੈ ਲੈਂਦਾ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਰਮਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਰਾਜਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੁਕਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਹੋਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।” ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ੰਭੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਕਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ।” ਹੁਣ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਾਸ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਨਗਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦੋਹਰ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਸੁਣਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਉਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ: “ਜੋ ਨਾਰਾਏਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਨਾਰਾਏਣ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵੈਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਕੀ ਹੈ?” ਪੁਰਾਣਿਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: “ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਵੋੱਚ ਆਸਰਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਰੂਪ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਗ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਪੰਡਿਤ ਲੋਕ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਨਾਰਾ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਨ। ਚੁੱਕਿ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਾਰਾਏਣ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਿਰਿਆ ਇਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਮਹੇਸ਼ ਹੈ, ਉਮਾ ਪਤੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਹਨ। ਵੈਰ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।” ਸ਼ੰਭੂ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣਿਕ ਨੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦਾ ਭਾਗ ਕਿਹੜਾ ਹੋਵੇਗਾ?’” ਤਦ ਪੁਰਾਣਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਾਗ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ। ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ। ਜਦ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਣ, ਤੂੰ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਾਂ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ। ਜਾਂ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਸਦਾ ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੁ। ਜਾਂ ਕਾਸੀ ਜਾ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਧਾਮ ਹੈ, ਜਾਂ ਉੱਥੇ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ; ਜਾਂ ਗਯਾ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰ। ਜਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਜਾਂ ਕੇਦਾਰ ਜਾ, ਜਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨ੍ਹਾਉਣੀ ਕਰ। ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੁ; ਤਦ, ਹੇ ਦੋਹਰ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ, ਤੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਂਗਾ।” ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਬ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ।” ਪੁਰਾਣਿਕ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮਾਸ, ਸ਼ਰਾਬ, ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਸੰਗ, ਜੂਆ, ਅਹੰਕਾਰ, ਰੁੱਖੀ ਗੱਲ, ਝੂਠ, ਧੋਖਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਬਚ। ਅਧਿਆਪਕ, ਵੱਡੇ ਦੇਵ, ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰ, ਚਿੱਟਾ ਭਿੰਡਾ ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚ। ਨਿੰਬੂ, ਕਸੁੰਭਲ, ਲਾਲ ਫਲ, ਅਰਰੂ, ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਕੱਦੂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚ। ਕੋਵਿਦਾਰ ਦਾ ਫਲ, ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਰਧਿਆ ਦੁੱਧ, ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਧ, ਭੈਂਸ ਅਤੇ ਖੋਤੇ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਜਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਲਾ ਦਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਭੇੜ ਦੀ ਦੁੱਧ ਵੀ ਨਾ ਵਰਤ। ਊਂਠ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਇਕ-ਖੁਰ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸ, ਉਹ ਗਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਛੜੇ ਮਰ ਗਏ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਲੂਣ ਵੀ ਨਾ ਵਰਤ, ਹੇ ਯੋਗੀ। ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਰਸ ਪਿਤਲ ਜਾਂ ਤਾਮੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਦ ਸੀਸੇ ਦੇ, ਛਾਛ ਕਾਂਚ ਦੇ, ਜਾਂ ਘੀ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨ ਬਣਾਵੋ। ਹੋਮ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪੁਰੋਡਾਸ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਰੋ; ਜੋ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਬਰਤਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੇ। ਜਿਸ ਬਰਤਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਊਡਰ ਲਗਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਨਾ ਖਾ; ਨਾ ਹੀ ਸੁਪਾਰੀ ਜਾਂ ਸੁਪਾਰੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪਾਊਡਰ ਵਰਤ। ਯੋਗੀ ਲਈ ਵੀ, ਪੱਕੀ ਸੁਪਾਰੀ, ਖੀਰ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਪਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। “ਸਿੰਧ, ਸੌરਾਸ਼ਟਰ, ਕੰਬੋਜ, ਮਗਧ ਅਤੇ ਸਿੰਹਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਮਿਲਾਉਣਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਹੋਰ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਲੂਣ ਮਿਲਾਉਣਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿੰਨੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ? ਜੋ ਕੁਝ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚੋ; ਇਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਿਕ ਨੇ ਉਚਿਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਉਪਾਏ, ਅਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ—ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ।