ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਭਗਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਜਾ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਦਵਿਜ) ਇੱਥੇ ਲਿਆ।” ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਏ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ?” ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵ, ਬਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਇਹ ਜੰਗਲ ਹੀ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਲੀਲਾ ਹੋਈ ਹੈ।” ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸਾਨੂੰ ਉਪਰਲੇ ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੜ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਤੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਗੜਗੜਾਹਟ ਕਿਉਂ ਹੋਈ?” ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਵੀਰਭਦਰ ਤੋਂ ਡਰ ਗਏ ਹਾਂ; ਉਹੀ, ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਸੇ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀਰਭਦਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਵੀਰ, ਇਹ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?” ਭਵ (ਵੀਰਭਦਰ) ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਕੰਮ ਹਨੂਮਾਨ ਲਈ ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਸਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।” ਫਿਰ ਦਇਆਲੁ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਦਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵੀਰਭਦਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਸਿਰ ਤੇ ਸੁੰਘਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਨ ਦਾ ਪੱਤਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਹੀ, ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਗੰਧਰਵ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਵੀਣਾ ਤੇ ਪੰਜ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਵੀਣਾ ਦੇ ਦੇ।” ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵੀਣਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਾਨ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।” ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਵੀਣਾ ਜਾਨ ਵਰਗੀ ਹੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।” ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਠੀ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਸੁਰੀਲੀ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਵੀਣਾ ਚੁੱਕ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵੀਣਾ ਨੂੰ ਲੌਕੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭ੍ਰਹਤੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ—ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ। ਹੁਣ ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ, ਸੋਹਣੀ ਜੁਆਨੀ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਚਾਦਰ, ਜੋ ਪਹਿਨਣ ਯੋਗ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਹਰੀ, ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਪੀਲੀ ਚਾਦਰ ਲੈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਲ ਚਾਦਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਪੜੇ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਾਦਰ ਜੋੜੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸਭ ਨੇ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਤ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਗੌਤਮੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਸੱਚਾਈਆਂ ਦੇ ਜਾਣਨਹਾਰ ਹਨ, ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਪਤ ਤੱਤ ਵੀ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਕਿਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵਧੀਆ ਹੈ?” ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਯਜਨ (ਹਵਨ) ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ, ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ। ਸਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।” “ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਚਪਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਤ ਵੀ ਔਖੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਾ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਰਹਿ ਗਈ, ਨਾ ਹੀ ਵੇਦ ਵਿਚ, ਨਾ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ। ਨਾ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ, ਨਾ ਹਵਨ, ਨਾ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ, ਨਾ ਯਜਨ, ਨਾ ਤੀਰਥ, ਨਾ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ—ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਨਾ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵ-ਸਮਰਨ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਤਕਰਮ ਵਿੱਚ।” “ਇਸ ਕਰਕੇ, ਲੋਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਜੋੜ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ; ਕੁਝ ਲਈ ਪਾਪ ਨਾਸ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।” “ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਸੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਹੇ ਰਾਘਵ—ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸਲ ਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਜਗਾ ਕੇ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਰਗਟ ਕਰਕੇ—ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਪਾਪ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਪਾਪ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ—ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।” “ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਪੁਰਾਣ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਹੈ; ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਹੁਣ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ—ਇਸ ਲਈ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਸੁਣੋ: ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਨਾਮ ਗੌਤਮ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਦਿਕ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਪਸ਼ੂ ਆਦਿ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਗਏ।” “ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਧਨ, ਅਨਾਜ ਆਦਿਕ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਖਿਆ: ‘ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅਹੁਦਾ ਦੇਵੋ।’ ਉਹ ਆਖਦਾ, ‘ਮੈਂ ਧਨ ਦੀ ਚਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਮੇਰੇ ਦੋ ਭਰਾ ਯੋਗ ਹਨ।’ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: ‘ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਤਾਂ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮ ਤੇ ਫਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।’ ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਸੀ; ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ।’” “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ; ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਇਹ ਹੈ: ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।