ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਇੱਕ ਹੀ ਸੋਫੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਹਨੁਮਾਨ, ਤੁੰਬਰੂ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਭਜਨ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਰਚਾਈਆਂ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸ੍ਰੀ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮੰਗਲਮਈਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇਰੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਬਣਾ ਦਿਆਂ।" ਪਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਤੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਿਅਰਥ ਕੰਮ ਵੀ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਤਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।" "ਫਿਰ, ਜਦ ਚੋਟੀ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੋਢਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਮਿਆ ਹੋਇਆ ਧੂੜ ਪੋਛਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਵਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਹਟਾਉਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ?" "ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਆਉਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਾਂ ਡਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਐਸਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਖੋਲ੍ਹੀ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵਾਲ ਵੰਡੇ ਅਤੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਸਮਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਾਰਿਜਾਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਹਾਰ, ਜੋ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਲੈ ਕੇ ਚੋਟੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਉਹ ਹਾਰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਚਮੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਹਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਰ ਵੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਪਹਿਨਾਇਆ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸੁਗੰਧਤ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੋ ਕੁਝ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਪੋਛ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਦੇਵੀ ਦਾ ਨੀਵਾਂ ਕੱਪੜਾ ਢਿੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਥੱਲੇ ਲੁੜਕਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੰਮਰਬੰਧੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ। "ਇਹ ਤੇਰੀ ਨੱਕ ਦੀ ਨਥ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ," ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਫਿਰ ਸਤੀ ਨੇ ਆਪ ਮੋਤੀ ਲੈ ਕੇ ਵੇਖਿਆ। ਹਲਦੀ ਲਗਣ ਨਾਲ ਮੋਤੀ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। "ਇਹ ਮੋਤੀ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮੇ, ਮੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰੱਖ ਲੈ।" ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਤੇਰਾ ਧਾਮ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤਾਂ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਹਾਰ ਤੇਰਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੈ।" "ਨਰਕਾਸੁਰ ਦਾ ਹਾਰ ਤੇਰੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਗਹਣਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਕੰਗਣ ਹਨ।" "ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੇਰੇ ਜਟਾ ਅਤੇ ਵਾਲ ਹਨ; ਰਾਖ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲਾਲੀ ਹੈ। ਵੱਡਾ ਬੈਲ ਤੇਰਾ ਵਾਹਨ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਣਜਾਣ ਹੈ।" "ਤੇਰੇ ਮਾਪੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ।" ਜਦ ਗਿਰਿਜਾ ਜੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੈਵੀ ਦੇਵਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ।" "ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਮਧੁਰ, ਉੱਥੇ ਮੇਰਾ ਵ੍ਰਤ ਮਰਨ ਦਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਪਰ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਜਲਦੀ ਨਾ ਕਰ। ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੋਲ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।" "ਓਮ" ਆਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਰਲੋਭ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਉਪਾਸਨਾ-ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਭੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।" ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ? ਕਿੱਥੇ ਪੂਜਾ? ਕਿਹੜਾ ਫੁੱਲ, ਕਿਹੜਾ ਪੱਤਾ—ਦੱਸ।" "ਕੌਣ ਤੇਰਾ ਗੁਰੂ? ਕੀ ਹੈ ਤੇਰਾ ਮੰਤ੍ਰ? ਕੇਹੜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ?" ਐਸਾ ਸੁਣਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਪੂਰਾ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਭਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮਹਾਨ ਦੇਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਅਨੰਤ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ; ਜੋਗੀ, ਯੋਗ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਜੋ ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਜੋ ਯੋਗਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਵੀ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ, 'ਨਮਸ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਜੋ 'ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ' ਆਦਿ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅੱਗ ਹਨ; ਸੁਭ੍ਰਿੰਗਾ, ਰਾਜਧੱਤੂਰਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਪੂਗਾ, ਪੁੰਨਾਗ, ਚੰਪਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਡਰ ਨਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ।" ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਿਪਤਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਦ ਸ਼ਾਮ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ; ਧੋਤੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ।" "ਫਿਰ ਰਾਖ ਲੈ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਮ 'ਪ੍ਰਣਵ' ਨਾਲ ਆਠ ਵਾਰੀ ਤੱਕ ਅਗਨਿ-ਸਨਾਨ ਕਰੇ।" "ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਰਾਖ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ।" "'ਈਸ਼ਾਨ: ਸਰਵ ਵਿਦਿਆਨਾਮ' ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰਾਖ ਲਾਵੇ; 'ਤਤਪੁਰੁਸ਼ਾਯ ਵਿਦਮਹੇ' ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕੇ।" "'ਅਘੋਰੇਭ੍ਯੋ ਥ ਘੋਰੇਭ੍ਯੋ' ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਖ ਲਾਵੇ; 'ਵਾਮਦੇਵਾਯ ਨਮ:' ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਲਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਜੋੜਾ, ਭਗਤ, ਅਤੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਪਿਆਰ, ਆਦਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਲੀਲਾ ਚਲਦੀ ਰਹੀ।