ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਮਹੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਨਿਆਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਣੁ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਸਭ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਕੀ ਜਪੋਗੇ? ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਵਿਣੁ ਨੇ ਅੱਗੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪੁਣਿਆਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸੋਂ ਪੂਜਾ ਜੋਗ ਹੈ?" ਇਸ ’ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਹਰੀ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਪ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਨ ਬਣੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਜਗਤ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ "ਓਮ" ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਆਏ। ਉੱਥੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਪਿਨਾਕੀਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਭਜਨ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਪੰਚ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਰਾ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਦੋਵਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋੜੇ ਇੱਕ ਹੀ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਹਨੁਮਾਨ, ਤੁੰਬੁਰੂ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਗੁੰਥ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ।" ਪਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਢੰਗ ਨਹੀਂ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਕੋਈ ਵਾਲ ਗੁੰਥਣ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੈਰਥ ਕੰਮ ਵੀ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਵਾਲ ਗੁੰਥਣ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਵਾਲ ਗੁੰਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੋਢਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਮਿੱਟੀ ਪੁੰਛਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਜੋ ਵਾਲਾਂ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਟਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ? ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਡਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਖੋਲ੍ਹੀ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਸਮਤਲ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਣੁ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਪਾਰਿਜਾਤ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਚੋਟੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਚੰਬੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਟੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨਹਾਰ ਫੁੱਲ ਮਾਲਾ ਵੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸੁਗੰਧਤ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੋ ਕੁਝ ਲੱਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਢਿੱਲਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਲੁੜਕਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ?" ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਮਰਬੰਧੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ। "ਇਹ ਤੇਰਾ ਨੱਕ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ," ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਸਤੀ ਨੇ ਖੁਦ ਮੋਤੀ ਲੈ ਕੇ ਵੇਖਿਆ। ਹਲਦੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਉਹ ਮੋਤੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। "ਇਹ ਮੋਤੀ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ," ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ। ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਜਾਣ ਲਏ ਹਨ।" "ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਸਿਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਰਕਾਸੁਰ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇਰੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਕੰਗਣ ਹਨ।" "ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੇਰੇ ਜਟਾ ਅਤੇ ਵਾਲ ਹਨ; ਰਾਖ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁਸ਼ੋਭਾ ਹੈ। ਵੱਡਾ ਬੈਲ ਤੇਰੀ ਸਵਾਰੀ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਅਣਜਾਣ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਮਾਪਿਓਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ।" ਜਦੋਂ ਗਿਰਿਜਾ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਵਿਣੁ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ? ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ।" "ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮੇਰਾ ਵ੍ਰਤ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਅਜਿਹਾ ਉਤਾਵਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੋਲ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।" "ਓਮ" ਆਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੂਜਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਪੂਜਾ ਲਈ ਵੀ, ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਉ।" ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ? ਕਿੱਥੇ ਪੂਜਾ? ਕਿਹੜਾ ਫੁੱਲ, ਕਿਹੜਾ ਪੱਤਾ—ਦੱਸ।" "ਕੌਣ ਤੇਰਾ ਅਚਾਰਯ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਮੰਤਰ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ?" ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਹਨੁਮਾਨ ਬਹੁਤ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ: "ਮਹਾਂਦੇਵ, ਅਨੰਤ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਯੋਗੀ, ਯੋਗ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਸਿਰਜਣਹਾਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਜੋ ਯੋਗ੍ਯ ਅਤੇ ਅਯੋਗ੍ਯ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਖੂਟ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।