ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਨਰਮ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਵੀ ਰੰਗ-ਰੰਗੀ ਧੁਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੇ ਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਸੁਰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ, ਸਾਰੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਗਏ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮਰਦਲ ਵਜਾਈ, ਤੇ ਚਾਰ-ਮੁਖ Tumbaru ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਧੁਨ ਚਲਾਈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ। ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹਰ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨਤਾ ਪਾ ਲਈ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੈਤ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਹਨੂਮਾਨ ਹੀ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਸਮੇਂ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਤੇ ਗੀਤ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਤੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਨੇ ਲਾਲ, ਫਿਰ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਕਾਲਿਕਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਸ ਸੰਗੀਤ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵਾਨਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਬਲਦ ਤੇ ਚੜ੍ਹ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਗਾ।” ਇਸ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਮਾਲਕ! ਇਹ ਬਲਦ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਹੱਕ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੋ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਪੰਛੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹਾਂ।” “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਾਵਾਂਗਾ, ਵੇਖੋ।” ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਨੂਮਾਨ ਉੱਤੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਮੁੜੀ, ਚਮੜੀ ਪਿੱਛੇ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਕੇ ਗੀਤ ਗਾਇਆ। ਸ਼ੰਭੂ ਜੀ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਗੀਤ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਗੌਤਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੈਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਭੋਜਨ ਵੇਲੇ ਗੌਤਮ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਰਤਨ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਖਿੜ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਨੇ ਅਚੰਭੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਹਨੂਮਾਨ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੇ ਸਨ। ਦੇਵਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦਾ ਸਿਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਕਮਲ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤੇ ਦੂਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਨੱਕ ਫੜੀ, ਤੇ ਹੱਥ ਮੋਢੇ, ਮੂੰਹ, ਹਥੇਲੀ, ਗਰਦਨ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੇ ਰਖੇ। ਦੂਜਾ ਪੈਰ ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਠੁੱਡੀ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਪਿੱਠ ਛੂਹੀ ਤੇ ਗੂੰਜਦੀ ਧੁਨੀ ਨਿਕਲੀ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਗਰਦਨ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹਨੂਮਾਨ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।” “ਹੇ ਵਾਨਰ! ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਅਵਿਅਕਤ ਤੱਤ ਹਨ। ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਸਾਰੇ ਨਾਲ। ਸੰਯਮ ਤੇ ਯੋਗ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਤੇਰੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਕੋਈ ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਕਤੀ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਨੂਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਅਰਬਾਂ-ਖਰਬਾਂ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰ ਕੇ ਵੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ, ਚਰਨ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਹੈ ਉਹ, ਭਾਵੇਂ ਚੰਚਲ ਮਨੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰੇ।” “ਤੇਰੇ ਜੋੜੇ ਚਰਨ ਭਾਵੇਂ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਯੋਗੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਇਆ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ!” “ਹਰੀ ਜਿੰਨਾ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਨਾ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਹੈਂ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।” ਤਦ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਧੰਨ ਹਰੀ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ। ਪਾਰਵਤੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।” ਫਿਰ ਗੌਤਮ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਸਭ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਮੇਤ ਗੌਤਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ ਤੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜੜਾਵ ਅੰਗੂਠੀਆਂ, ਪਾਇਲ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਮਰਬੰਦ, ਕਈ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗਲਾਬੰਦ, ਜਨੇਊ ਤੇ ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਝੁਲਦੇ ਜੜਾਵ ਕੁੰਡਲ, ਸੋਹਣੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਜੂੜੀ, ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਚੂਆ, ਬਾਂਹਬੰਦ, ਕੜੇ ਤੇ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠਾਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਗੌਤਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੀਹ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ, ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਖੀਰ, ਦੋ ਸੌ ਪੂਰਨ ਪੱਕੇ ਪਦਾਰਥ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਮਿਸ਼ਰਤ ਵਿਅੰਜਨ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਪੱਚੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਘਿਉ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਮਿਠਾਈਆਂ, ਕੋਮਲ ਅਨਾਰ, ਖੀਰਾ, ਕੇਲਾ, ਦੂਧ ਵਾਲੇ ਫਲ, ਮਿੱਠੇ ਖਜੂਰ, ਜਾਮੁਨ, ਪ੍ਰਿਯਾਲ, ਵਿਕੰਕਟਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਫਲ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਭੋਜਨ ਕਰੋ ਜੀ।” ਜਦ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਗੌਤਮ ਆਪ ਨਰਮ ਕਪੜੇ ਦੀ ਪੱਖੀ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਕਰਦੇ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਹਾਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ! ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਵਾਨਰ ਭੋਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ!