ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਯਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੱਪਤ ਹਥਾਂ ਵਾਲੇ, ਬੀਲ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰਾ ਯਗ੍ਯ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਆਗੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦਾਤਾ ਤੇ ਨਿਯੰਤਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਆਰੰਭਕ ਹੋ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੰਡ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ।" "ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਕੋ ਧਰਮ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।" ਯਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਜਨ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਉੱਚਤਮ ਰਹੱਸ—" "ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਤੱਤ ਨਿਕਾਲ ਕੇ, ਜੋ ਇਕੋ ਗੱਲ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—" "ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਨਿਮਰਤਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜੋ ਜਗਤ ਦੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਉੱਚਤਮ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਭੇਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਸਿਰਫ ਇਕੋ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਤ੍ਰੈਰੂਪ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਅੱਗ, ਬੱਤੀ ਤੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹਰੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।" "ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗੋਲੋਕ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਸਭ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਇਜ; ਦਾਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਦਾਨ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸਦਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਾਨ।" "ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਕੁਝ ਨ ਕੁਝ ਦਿਲੋਂ ਦਿੰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਸਦਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਦਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀ ਦਿਨ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਉਥੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਮੂਰਖਤਾ ਅਤੇ ਅਵਿਵੇਕ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਅਜੇਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਮੈਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਲਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੋਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਖੁਦ ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ।" "ਜਿਵੇਂ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ ਬਿਨਾ ਦਇਆ ਦੇ ਛੁਰੇ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਉਤਾਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖਰਾਬ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਫਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ—ਠੀਕ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਕੜਵੀਆਂ ਕਢੀਆਂ ਨਾਲ।" "ਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤਕਲੀਫਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਹ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।" "ਜੇਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਾਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਸਮਰਥ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੇਕਰ ਪਾਪੀ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ—" "ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਸਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ—" "ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਦਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਨੋਰਥ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਨਿਯਤ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—" "ਉਸ ਦਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਹੀ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਤੇ ਯਜ੍ਯ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ, ਜਨੇਉ, ਤੇ ਵਿਆਹ ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਦਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਮੰਦਰਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ, ਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਅਜਿਹਾ ਦਾਨ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਖ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਸਵਰਗ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਦਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਸੁਣ, ਹੇ ਦੁਇਜ।" "ਜਦੋਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਤੇ ਵੱਧ ਉਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖੋ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ, ਪਤਨੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਤੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣਗੇ? ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਣਗੇ?" "ਜਾਂ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਂ? ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।" "ਉਮੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਾਂ ਡੋਰਾਂ, ਮਾੜੇ ਭਾਗ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮੂਰਖ ਆਤਮਾ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਰੋਂਦੇ ਹਨ।" "ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ, ਨਿਮਾਣਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।" "ਜਦ ਉਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਤਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਰ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸੀ।" "ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕਈ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਡਰਾਵਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਉਬਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖੁਦ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ ਦੇ; ਪੁੱਤ, ਪੌਤ, ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧਨ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ?