ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਹੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੋਮਤੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨੰਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਨਿਕਰਨਿਕਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਗਤਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਰਭਾ ਅਤੇ ਤਿਲ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਲ ਛਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਧਨ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਵਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸਾਫ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਬ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਵਰਗ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਧਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜਾ ਜੜੇ ਨੂੰ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੇਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਦੀ ਦਾਨ, ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਮਾਫੀ, ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ, ਆਰਾਮ ਦੇ ਆਦੀ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਜ਼ਬਤ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ ਦੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ-ਬੰਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਫੈਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪਾਪ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਤਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਚਾਹੇ ਬਲ, ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਹਿੰਮਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਯਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲ ਆਮ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਵਰਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਇਸ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਤਾਂ ਮੂਰਖ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ, ਹੋਮ, ਵਰਤ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਧਨ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਲ ਧਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਧਨ ਹੋਵੇ ਪਰ ਮਨ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਕਰਮ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ; ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਵੀ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਮੈਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸੋ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਯਸ਼, ਧਰਮ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਧੇ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਧੇ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਆਪ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੰਦੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਹਥੇਲੀ 'ਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਯਜਨਾਂ, ਤਪੱਸਿਆ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ—ਜੇਕਰ ਐਸਾ ਕੁਝ ਹੈ, ਹੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਕੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਤਾਂ ਪਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਪ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਾਏ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਪਰ, ਹੇ ਦੇਵ, ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਐਸਾ ਪੁਣਯ ਕਰਮ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਸੁਖਸ਼ਮ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਯਮਰਾਜ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਦੇਵ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ, ਹੇ ਦੇਵ, ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼, ਅੰਤਰੀਖ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ, ਤਪਸਵੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਅਚਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਚੰਗਿਆਈ ਦੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਹੋ। ਰਜੋਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਰਜੋ, ਤਮੋਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਤਮੋ ਹੋ; ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਾਰ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਯਮਰਾਜ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਅਤੇ ਉੱਚਤ ਧਰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।