ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰੇ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿਚ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਕ ਛਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਪਸ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਭਟਕਾਵਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਸੱਚਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦੋਸਤ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ, ਮਾਂ, ਧੀਆਂ, ਪਤਨੀ ਆਦਿਕ—all ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵਸ਼ਰਮਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਸਭ—ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ?" ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਜੋ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇਹ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਨ।" "ਇਕ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਇੱਕ ਨਿਰਲੇਪ, ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਤਮ—ਇਹ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗੀ।" "ਪੁੱਤਰ, ਦੋਸਤ, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਪਿਤਾ, ਮਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਲੈ ਲਈ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਉਸ ਘਰ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।" "ਜਿਸ ਨੇ ਅਮਾਨਤ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਮਾਲਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਮੁਕਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਭ ਗੁਣ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਮਾਲਕ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਪਿਆਰ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਆਪਣਾ ਧਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।" "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਦੁੱਖ ਬਹੁਤ ਕਰੜਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੂਤ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਗੁਣ ਵੀ ਹੋਣ।" "ਉਹ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਦੇ ਕੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਕੋਈ 'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ' ਕਰਕੇ ਰੋਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕੌਣ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ?" "ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਅਮਾਨਤ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ; ਮੇਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਲੈ ਲਈ।" "ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਸਹਿਨਸ਼ੀਲ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਚੰਗਾ ਧਨ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿਚ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਅਠੱਤਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇਵਸ਼ਰਮਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ। "ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਚੰਗੀ ਨਾਰੀ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਿਸਚਤ ਹੀ, ਨੇਕ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਹਾਂ, ਧਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।" ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਕੁਟੰਬ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਤੇ ਮਾਪੇ ਸਦਾ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ; ਬੇਗੁਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਚੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆਖਿਆ: ਹੋਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਬੰਧੀ ਹਨ; ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਕੁਟੰਬ ਸਿਰਫ਼ ਪੂਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।" "ਚੰਗੀ ਕੋਖ ਵੀ ਪੂਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਪਾਪ ਨਾਲ; ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।" "ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਸਚਾਈ, ਤਪ, ਨਿੱਤ ਨੇਮ, ਦਾਨ, ਸਯਮ, ਖਿਮਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅਹਿੰਸਾ ਤੇ ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਦਸ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਬਣਦਾ ਹੈ।" "ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ; ਜਿਸ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਧਰਮਿਕ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਉਸਦਾ ਧਰਮ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਨੇਕੀ ਤੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਔਖਾ ਹੋਵੇ।" ਦੇਵਸ਼ਰਮਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—"ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਰਾ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਹੈ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਵੈਸ਼ਣਵ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ?" "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਨੇਕ ਨਾਰੀ; ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮਾਰਗ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਲਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪੀ।" "ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਾਕਿਆਨੁਸ਼ੀਲ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ, ਚਯਵਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—"ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ-ਭਗਤ ਤੇ ਨੇਕੀ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਨ, ਜੋ ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਮੰਗਲਮਈਏ, ਮੈਂ ਨਿਸਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੂੰਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ, ਚਮਕਦੇ, ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਸਨ। ਉਹਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘ, ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਦੇਵਸ਼ਰਮਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠ, ਹੇ ਉੱਚ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਜਦ ਉਹ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਮੁੜ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ?