ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ, ਅਣਗਿਣਤ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ, ਜਾਂ ਚੋਰੀ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਕੋਈ ਵੀ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਭਲਾ ਕੰਮ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਮਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਮਾਧਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਹਰਿ ਦੇ ਭਗਤ ਲਈ ਬੱਚੇ, ਧਨ, ਰਤਨ, ਪਤਨੀਆਂ, ਘਰ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਸੁਖ, ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਲੇ ਕੰਮ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਰਾਜਾ ਜੀ," ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਭਾਵ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਧਰਮ ਦਾ ਸੁਖਮ ਮਾਰਗ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਧਵ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਪਰ, ਰਾਜਾ," ਨਾਰਦ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਠੀਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਮੰਦਰਾਂ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਲ-ਜੰਤੂ ਗੰਗਾ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਾਧਵ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਮਾਧਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।" "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗhee ਤੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਨਾਂ ਉਹ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਫਲ।" "ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ, ਮਾਧਵ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਫਲ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖੋ; ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਭਲਾ ਕੰਮ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪਾਪ ਭਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮੇਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਹਰਿ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰੁੜ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਗੰਗਾ ਜਾਂ ਨਰਮਦਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੇਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੇ, ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਤਕਾਰੀ ਭਜਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ—ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਅੰਬਰਿਸ਼ ਜੀ, ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਾਧਵ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਹੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਕਰੋ। ਅਨਰਤਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਧਵ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਵੇਰ ਦੇ ਇਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਦਵੈਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ।" "ਅਮਰਕੰਟਕ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦਵੈਸ਼ਰਮਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਧਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਸੀ, ਕਈ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।" "ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ, ਸੁਮਨਾ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਥੱਲੇ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋ, ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਚਿੰਤਾ ਛੱਡੋ, ਗਿਆਨੀ ਹੋ। ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸੋ, ਮਨ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿਓ, ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ; ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁਬਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।'" "'ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸੋ।'" "ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਪਿਆਰੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਵੈਸ਼ਰਮਾ, ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਸੀ ਪਰ ਦੁਖੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।'" "ਦਵੈਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਪਿਆਰੀ, ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਸੁਣੋ ਤੇ ਸਮਝੋ।'" "'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕਿਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸਤਕਾਰੀ, ਮੈਂ ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹਾਂ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।'" "ਸੁਮਨਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸੱਚਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੱਸਾਂਗੀ ਜੋ ਸਭ ਸੰਦੇਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।'" "'ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਣ; ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ—ਇਹੀ ਮਾਧਵ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'" "'ਲੋਭ ਪਾਪ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਮੋਹ ਉਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ; ਝੂਠ ਉਸ ਦਾ ਤਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੱਡੀਆਂ, ਵਿਆਪਕ ਟਾਹਣੀਆਂ ਪਸਾਰਦਾ ਹੈ।'" "'ਨਸ਼ਾ ਤੇ ਕਪਟ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਖਿੜਦੀਆਂ; ਝੂਠ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਉਸ ਦਾ ਫਲ।'" "'ਕੁਪਥੀ, ਚੋਰ, ਜ਼ਾਲਮ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।'" "'ਇਸ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਲ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਤੇ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਅਧਰਮ; ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਲਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਰੀਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।'" "'ਅਧਰਮ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਹੋਇਆ; ਤੇ ਐਸੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਲੋਭ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਹੈ।'" "'ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ 'ਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਥੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਤੇ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।'" "'ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਪਲਿਆ, ਉਸ ਫਲ ਦਾ ਸਵਾਦ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।'" "'ਇਸ ਲਈ, ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਲੋਭ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ; ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਲਈ ਐਸੇ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।'" "'ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ, ਜੇਕਰ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਝੂਠ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਧਵ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹੱਤਾ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਅਤੇ ਦਵੈਸ਼ਰਮਾ-ਸੁਮਨਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਗਿਆ।