ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਭਗਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਸਾਰੇ ਇੰਧਨ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਭਗਤੀ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਉਹ ਤਦ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ, ਬੁਢਾਪੇ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਨੰਤ ਭਗਵਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਧਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਅੰਦਰ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਲੈਂਦੀ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ। ਨਾ ਤਾਂ ਦਾਨ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਨਾ ਯਜ, ਨਾ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ, ਨਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪਾਠ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਹੋਰ ਕਰਮ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਕਥਾਵਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹਨ, ਸੱਚੀਆਂ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹਰੀ ਦੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਰੂਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਵੀ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਧਾਰਕ, ਧਰਮ ਦਾ ਸਥੰਭ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਲੀਲਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਵਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨ ਕੇ, ਹਰੀ-ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮੋਹ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਗੁਣੀ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਨਿਰਮਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਧਰਮ ਦਾ ਅਸਲ ਤੱਤ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਤੂੰ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੀ ਇੱਜਤ ਕਰਦਿਆਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਕਥਾ-ਅਮ੍ਰਿਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ, ਉੱਚ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਨੰਤ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਮੰਗਲ-ਧਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ, ਸੱਚ, ਸ਼ਰਧਾ, ਯਜ, ਤਪ, ਵੇਦ, ਰੀਤ, ਦਇਆ, ਦীক্ষਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਰੀ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ। ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਵਾਯੁ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼, ਦਿਸਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਰੁਦ੍ਰ—ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲਤ ਅਤੇ ਅਚਲਤ—ਰਚਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਭੋਜਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਵਾਸ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਕismet ਹੈ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮ-ਮਾਰਗ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਗੰਗਾ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਸੱਤਵੀਂ ਨੂੰ ਜਹ্নੁ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਜਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਉਸਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਨ ਵਿਚੋਂ ਮੁੜ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧੰਨ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਠੀਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਹੀਨਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆਈ, ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰਲੱਤ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਸਿੜ੍ਹੀ, ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਅਣਗਿਣਤ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਉਬਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਜਟਾ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਨਾਸਕ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਗਰ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀ, ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਤੈਰਦੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਪਰਸ਼, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਸਤਿਕਾਰ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਪਾਪੀ ਤੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਦੋਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ ਤੇ 'ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ' ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੂਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਸ਼ੁਕਲ ਸੱਤਵੀਂ ਨੂੰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਦਾਤ ਹਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਹੀਨਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮਾਧਵ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭੂ; ਉਹ ਪਾਪ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਰਹਿਆਂ ਲਈ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਦਾਨ, ਪਾਠ, ਹਵਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੰਨ ਸੌ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਾਰਾਇਣ-ਹਰੀ ਸਰਬੋਤਮ ਹਨ, ਪਾਠਾਂ ਵਿਚ ਗਾਯਤ੍ਰੀ, ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਜਹਨਵੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ—ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਉਮਾ, ਚਮਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ, ਲਾਭਾਂ ਵਿਚ ਸਿਹਤ, ਚੌਪਾਇਆ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਨੇਕੀਆਂ ਵਿਚ ਦਇਆ, ਗਿਆਨਾਂ ਵਿਚ ਵੇਦ, ਮੰਤਰਾਂ ਵਿਚ ਓਮ ਤੇ ਧਿਆਨਾਂ ਵਿਚ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਸਰਬੋਤਮ ਹੈ। ਤਪਾਂ ਵਿਚ ਸੱਚ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਧਨ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿਡਰਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਚੋਟੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਲਾਲਚ ਦੀ ਨਾਸੀ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਸ਼ਰਾਧ, ਯਜ, ਦਾਨ, ਉਪਵਾਸ, ਤਪ, ਪਾਠ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਵੈਸ਼ਾਖ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇਕੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੁਲਾ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਦੋਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਭਗਤੀ, ਗੰਗਾ ਮਹਾਤਮ, ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ-ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਉਪਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।