ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਪੱਤੇ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤਰ ਦਾ ਉੱਚਾਰਣ ਵੀਹ ਦਿਨ ਤੱਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿਧੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਇਸ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜਪਿਆ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਮਾਇਆ, ਇੱਕ ਹੰਸ, ਲਾਲ ਰੰਗ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਮਾਧਵੀ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਤੱਤ ਵਾਲੇ ਦਸ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰ ਉੱਤੇ ਪਿੱਠ ਕੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੋਪੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਆਕੁਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਗੋਪੀ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚੌੜੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸਦੇ ਗਲ ਤੇ ਹੋਠਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰੋਸ਼ਨ ਮੁਖ ਦੇ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੋਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਰੀਰ ਛੱਡੇ, ਅਗਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੰਗਾ ਨਾਂ ਦੇ ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਸੁਪੁਤਰੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰੰਗਵੇਣੀ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦੰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਵੇਤਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਜਾਬਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ, ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਮੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਢੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸੁਚੱਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਹ ਚੰਦਨੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਕਮਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਪਾਸੇ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਝਪਕ ਰਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਮুদ্রਾ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਸੀ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਇੰਦਰੀ ਸੁਖਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੌ ਸਾਲ ਉਥੇ ਖੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਿਲੀ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਉਸਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਸੁੰਦਰਿ? ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਜੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸ।” ਤਦੋਂ ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਕੁੜੀ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ, “ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੀ ਯੋਗੀ ਲੋੜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿਚ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਉਪਾਏ ਪੁੱਛਿਆ। ਵੱਡੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਉਪਾਏ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੰਤਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ ਤੋਂ ਮੰਤਰ ਸਿੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਨ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਚੰਭਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਲੱਤ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਂ ਮਿਚਕਾਏ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਪੱਚੀਸ ਅੱਖਰੀ ਪਰਮ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਸਰੂਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਚਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰਦੇ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਘੁੰਘਰੂ ਬਜਾਉਂਦੇ, ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਕਰਦੇ, ਪਾਸੇ ਪਾਸੇ ਤੱਕਦੇ, ਹੌਲੀ ਹੱਸਦੇ, ਸਮੋਹਨ ਨਾਂ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਲਾਲ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਛਟਾ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਹੋਠ ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਸਨ, ਉਹ ਵਾਂਸਲੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਮਨੋਹਰ ਧੁਨ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧੀਆਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਚਾਨਕ ਆ ਕੇ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਫ਼ੀ ਪਾ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵੀ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਾਲੇ-ਚਮਕਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗਹਿਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੰਡ ਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਧੀ ਜਨਮੀ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਰਗੰਧਾ ਪਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਇਹ ਹੈ ਵ੍ਰਿੰਦਾ, ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਜਫ਼ੀ ਪਾਉਂਦੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਜਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਗੰਧਾ ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ, ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਪਰਮ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਕਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਅਗਨੇਈ ਨੇ ਪੰਜਰਾਂ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਦਭੁਤ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ, ਭਰਿਆ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਮਰ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮੋਰ ਪੰਖੀ ਮੁਕੁਟ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਡਲ, ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੱਜਾ ਕਮਲ ਪੈਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੋਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਾਂਸਲੀ ਪਾਸੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰਦਾ। ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਜਨਮੀ ਹੈ।